Андрей Смирнов
Время чтения: ~34 мин.
Просмотров: 0

Yaşlılarda Kalça Kırığı ve Sonrasındaki Bakım Süreci

Prof. Dr. Tahir Öğüt Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı http://www.tahirogut.com/

Topuk (kalkaneus) kırıkları en fazla karşılaşılan tarsal kemik kırıkları olduğu gibi, tüm tarsal kırıklarının ortalama % 60’ını oluşturur. Topuk kırıklarının % 70-75’i topuğun arka eklem yüzünü ve subtalar eklem bütünlüğünü etkileyen eklem içi kırıklardır.

Subtalar eklemi etkileyen eklem içi kırıklar göz önünde bulundurulduğunda topuk kırıkları ortopedik cerrahi ve klinik sonuçları bakımından problemli bir kırık grubu olarak değerlendirilir. Kalkaneus, ayağın yere bastığı topuk kısmında bulunan üstte de talus denilen ayak bileği kemiği ile eklem yapan bir kemiktir.

Kalkaneusun bulunduğu bölge yük taşımada önemli bir yere sahip olduğu gibi, yüksekten düşmelerde vücudun en ağır travmaya maruz kalan kemiğidir. Bu nedenle kalkaneus (topuk) kırıkları yüksekten düşmelerde, trafik kazalarında, spor yaralanmalarında, ateşli silah yaralanmaları gibi yüksek enerjili travmalar sonucu topuk kırıkları oluşabilir. Ayrıca, topuk kırığı uzun mesafe koşucuların da da ani zorlamalar veya yüklenmeler nedeni ile de oluşabilir.

Topuk kırıklarının belirtileri, şiddetli topuk ağrısı, ayakta morarma, şişme, ve ayağın üstüne basmada güçlük, yürüyememe ve açık kırıklarda kanama, yara oluşması gibi belirtiler en fazla görülen belirtilerdir.

Topuk Kırıklarının Teşhisi

Kalkaneus kırıklarının tanısında genellikle yüksekten düşme ve sonrasında ayağın üstüne basamama öyküsü mevcuttur. Topuk bölgesinde ağrı, duyarlılık, şişlik, morarma ve ayağın normal görüntüsünün bozulması en açık bulgudur. Topuk kırıkları yüksek enerjili travma nedeni ile oluştuğundan beraberinde başka kırıklarda sıkça görülebilir. Bunların dışında direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Sportif aktivite ile uğraşanlar uygun olmayan ayakkabı ile yapıldığında stres kırığı denilen kırılmalarda ortaya çıkabilir. Bu stres kırıkları çok sinsidir ve başlangıçta o kadar belirgin bir ağrı olmayıp zaman zaman ağrı yapar ve ağrı giderek daha kalıcı hale gelir. Bu nedenle topukta meydana gelen ağrılarda mutlaka bir ortopedi uzmanına görünmek gerekir. Stres kırığının kesin teşhisi genellikle manyetik rezonans görüntüleme (emar) ile konulur.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Ayak Ağrıları Nedenleri ve Tedavisi

Topuk Kırıkları Tedavisi

Kalkaneus kırığı ilk görüldüğünde hastanın ayağının şişliğini en aza indirmek ve bül oluşumuna engel olmak için kompresyon bandajına ya da basınçlı ayak pompasına konmalı ve bacak yükseltilmelidir. Topuk kırıklarının tedavisi ortopedi ve travmatolojiuzmanları tarafından yapılır.

Topuk kırıkları öncelikle ideal olarak röntgen ve bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ile kesinlikle analiz edilmelidir ve bu analize göre tedavi planı yapılır.

Topuktaki kırık eğer çok ayrılmamış, yer değiştirmemiş bir kırık ise alçı tedavisi uygulanabilir. Fakat, topuk kırıkları genellikle yüksekten düşme sonucu oluştukları için, topuk kırıklarında ciddi derecede bir ezilme oluşur ve topuk kemiği bir pinpon topu gibi ezilir. Böyle bir durumda topuk kırığı alçı ile tedavi edilir ise iyileşmez. Günümüzde topuk kırıklarında altın standart ameliyat ile tedavidir. Günümüz teknolojisinde ameliyat ile tedavi edilen topuk kırıklarında 2 ay gibi bir zaman sürecinde hastalar normal ayaklarına kavuşabilirler.

Topuk Kırıklarının İyileşme Süreci Nedir?

Topuk kırığı ortopedistlerin tedavi etmekte oldukça zorlandıkları travmalardan dır. Topuk kırığı aslında ameliyat ile tedavi edilir. Eskiden topuk kırıklarını ameliyat ile tedavi etmekten kaçınılır idi. Fakat günümüzdeki teknolojik gelişmeler sayesinde topuk kırıkları ameliyat ile tedavi edilmektedir.Herhangi bir kemiğin kaynaması yaklaşık 6 haftadır. Topuk kemiğinin kaynaması da ortalama 6 ile 12 hafta kadar sürebilir. Çok ayrışmamış, yer değiştirmemiş kırıklar 4-6 hafta gibi bir zaman sürecinde kaynayabilir. Lakin ciddi ayrışmış kırıklar 3 ay civarı sürede kaynar.

Topuk kırıkları genellikle yüksek enerjili travmalar ile oluştuğu için çok ciddi bir ezilme ve ayrışma söz konusudur. Bu tip kırıkların en önemli tedavisi cerrahi tedavidir. Fakat cerrahi tedavi karmaşık, zor ve deneyim gerektiren bir tedavi yöntemi olduğu için doktorlar bazen alçılama yöntemini tercih ederler.

Bu alçılama yöntemi ile yeterince iyileşmeyen topuk kırıkları hastanın yaşamı süresince yere bastığı zaman ağrı çekmesine ve ayakkabı giyme zorluklarına neden olabilmektedir. Bu tip kırıklar, ihmal edilmiş ya da uygun tedavi edilmemiş topuk kırıkları dır. Bu kırıkların daha sonra tedavi edilebilmesi mümkündür. Bu yanlış tedavi edilmiş topuk kırıkları ameliyat ile tedavi edilebilir. Lakin bu ameliyat kırık ilk oluştuğunda yapılan ameliyat kadar kolay olmamakla birlikte yinede iyi sonuç alınabilen bir yöntemdir.

imageVücudu dik tutan iskeletimiz ve etrafını saran kaslardır. Tüm sistemlerimiz en başka sinir sistemi olmak üzere birbirleriyle koordineli çalışır. Kemikler sert bir yapıda olsa da bazı darbeler kırılmalarına yol açabilir. Bazen belirgin hiçbir etki olmadan ayak, bacak vb. kemiklerden birinde ağrı hissedilir, kullanılamaz, dayanılmaz noktada geldiğinde hastaneye gidilir. Bir bakarsınız ki stres kırığı teşhisi koyulmuştur. Hastaları şaşırtan bir teşhis olan “stres kırığı” yorgunluk kırığı diye de bilinir. Özellikle ayak ve kaval kemiklerinde ortaya çıkan bu tür kırklar sanıldığından daha çok kişide yaşanmaktadır. Tespiti zor olduğundan geç farkına varılan stres kırıkları uzvun şişmesine ve ağrımasına neden olur. Stres kırıkları topuk kemiğinde, baldır ve uyluk kemiklerinde hatta bel omurgasındaki bazı noktalarda da oluşabilmektedir.

Stres kırıklarının nedenleri

Normal kırıklarda olduğu gibi stres kırıklarında kemiğin iki parçaya ayrılması söz konusu değildir. Kemiklerdeki yıpranmalar mikro düzeydedir. Kadınlarda daha fazla görülmesinin sebebi erkeklerden farklı hormonlara sahip olmalarıdır. Özellikle menopoz döneminde, kadınlık hormonları olan östrojen ile progesteron dengelerindeki bozulmalar ayak tarağı kemiklerinin stres kırığına uğramasına yol açabilmektedir.

Stres kırıkları en fazla ayakta bulunan küçük kemiklerden biri olan naviküler kemikte, ayak tarak kemiklerinin 2. ve 3. sünde, alt baldır kemikleri ve pelvik kemiklerde oluşmaktadır. Bu organların aşırı kullanımıyla ve baskı altında kalmasıyla önceleri oldukça küçük çatlaklar meydana gelmektedir. Bu anlamda stres kırıkları tam bir kemik kırığı gibi değildir. Yürüme, koşma gibi faaliyetler sırasında ayağın anatomik yapısının zorlanması, yanlış bölgeye fazla yük binmesi ile kemikler basınç altında kalmaktadır. Basınç artışı ilerleyen aşamalarda uzun kemik çeşitlerindeki ( kaval ve tarak kemikleri) kemik iliğinde ödem gelişmesine neden olmaktadır. Ödem arttıkça kemik içi basınç da artmakta ve hasta bunu ağrı olarak algılamaktadır.

Kaslar zayıfsa, yorgun kaslara fazla yüklenme olmuşsa, uzun zaman kortikosteroit içeren ilaçlar kullanılmış ve kemikler zayıflamışsa stres kırığı riski yükselebilmektedir.

imageTeşhisi nasıl yapılır?

Stres kırığı başlamışsa zaman ilerledikçe artacaktır. Ne zaman başladığını anlamak zordur. Organın kullanılmadığı zamanlarda bile ağrılar sürüyorsa ve şiddetlenmeye başlamışsa, buz uygulamasından, ayağı yüksekte tutmaktan ve dinlenmekten sonuç alınamıyorsa tıbbi yardım istenmelidir.

Doktor tarafından ağrıların başka bir sebepten olabileceği de dikkate alınmalı ve hastanın hikâyesi tam olarak alınıp gereken testler yaptırılmalıdır. Stres kırıkları başlangıç aşamalarındayken zor tespit edilir. Normal röntgen çekiminde görülebilmesi için ancak ilerlemiş bir kırık olması gerekir. Ağrı, şişlik gibi şikâyetlerle gelen hastalardan istenen röntgen çekimlerinde başlangıçta stres kırıkları görülemez, filmler normal çıkar. Kemiğe yük binmeye devam ederse mikroskobik düzeydeki hasar ilerleyecek, kemiğin bütünlüğünde kesintiler olacak ve hastanın şikâyetleri artacak, ancak bu durumda iken röntgende kırık saptanabilecektir. Ortopedi doktorunun isteyeceği ileri tetkik olarak MR çekimi, bilgisayarlı tomografi ve kemik yoğunluğu ölçümlerinden alınan sonuçlarda kesin olarak kırıklar görülebilecektir. İyileşme olup olmadığının takibinde de MR kullanılmaktadır.

Kimlerde daha çok görülür?

Daha çok 20-35 yaş arasındaki kadınlarda görülen stres veya yorgunluk kırığının sebeplerinden biri çok ayakta kalınmasıdır. Vücuda kaldırabileceğinden daha fazla yüklenilirse, önemsenmeyen ve geçiştirilen küçük travmalar yaşanılırsa stres kırığı başlayabilmektedir. Bu sebeple organlar mümkün olduğunca rahat ettirilmeli, zorlanmamalıdır. Stres kırığının ayakların tarak kemiklerinde ortaya çıktığı düşünülürse giyilen ayakkabıların da önemi vardır. Kullanılacak ayakkabılar doktorun önerilerine uygun olmalı, gerekirse tabanlık kullanılmalıdır.

Ergenlik çağındaki kemikleri henüz tam olarak sertleşmemiş olan çocuklarda da görülebilen stres kırığı riski mevcuttur. Çok fazla yürümek, ağır sporlar yapmak, düztabanlık, uygun olmayan sert ve yıpranmış ayakkabılar kullanmak da stres kırığını başlatan sebepler arasındadır.

Adet görmeyen veya bu dönemini anormal geçiren atletler, menopoz döneminde olan ve kemik kütlesi azalan hanımlar da stres kırığı riski taşımaktadır. Ayrıca günlük yaşantısında yeterli fiziksel aktivitede bulunmadığı halde askere giden erkekler acemi eğitimlerini yaparken stres kırığıyla karşılaşabilmektedir.

Yanlış seçilen bir spor dalı üstelik aşırı tempoyla ve sert zeminde yapılıyorsa, kişinin kilosu, yaşı, ayak ve kas yapısı uygun değilse stres kırıklarıyla sonuçlanabilmekte, sorun bununla kalmayıp bel ağrısı gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Atletizm, uzun mesafeli koşular, basketbol, tenis gibi yoğun spor yapanlarda da görülme sıklığı fazla olan stres kırığı durumunda spor sırasında ağrı yaşanmaktadır. Spora devam edildiği sürece artan bir ağrı varsa durmak ya da tempoyu düşürmek gerekmektedir. Daha öncesinde böyle bir ağrı yaşamamış olanlar artan düzeyde bir ağrıyla karşılaşıyorsa stres kırığından şüphelenmeli ve kesinlikle bir doktora gitmelidir. Doktorlar kırığın başlangıç yerini saptamak için değişik yöntemler kullanacak ve tedaviye geçecektir. Tedavi ihmal edilirse kemiklerdeki zayıf noktalar büyüyecek, ağrı artacak ve ilerleyen zamanlarda kolay kırılır hale gelecektir.

Stres kırığı nasıl belirti verir?

Nasıl tedavi edilir?

Stres kırığı olabileceğinden şüphelenilmişse öncelikle istirahat edilmesi, aktivitelerin durdurulması gerekir. Ağrıyan, kırığın olduğu bölgeye günde 2 defa buz uygulaması yapılmalıdır. Buz çıplak deriye dokundurulmamalı, bir poşet içindeki buz ince bir tülbent ya da havlu üzerinden uygulanmalıdır. Buzun cilde direk teması cilt yanıklarına sebep olmaktadır. Uygulamadan önce cildin kuru olduğundan emin olmak gerekir. Her ihtimali göz önüne alarak ciltte kızarıklık görüldüğünde buz kompresi sona erdirilmelidir. Kırığın olduğu ayak kalp seviyesinden yüksekte tutulmalı, şişlik ve ağrı giderici ilaçlar doktor tavsiyesine uyularak alınmalıdır.

Stres kırığı olan bir hasta ayağını koruyan, yumuşak, sıkmayan doğru bir ayakkabı seçmeli, ilk 3 hafta kesin olarak istirahat etmelidir. Burada amaç kemiklere binen yükü ortadan kaldırmak ve kemik içindeki basıncı azaltabilmektir. İlk 3 haftadan sonra ayağa biraz yük verilebilir. Bu arada ayak tamamen hareketsiz kalmamalı, fizik tedavi uygulanarak kas gücü yerinde tutulmalıdır. Bu çarelerin dışında doktor gerek duymuşsa ayağın alçıya alınmasını isteyebilmektedir.

Normal denilen kırıkların alçıya alınması ile iyileşmesi 1 ay kadar sürmekte iken stres kırıklarının iyileşme süreci daha uzun olabilmektedir. Bazı kişilerde ancak 3 veya 4 ayda iyileşen stres kırıklarına rastlanabilmektedir. Tedavi sürecinde kırığın olduğu ve hırpalanan bölge dinlendirilmektedir. Vücudun kendini tamir edebilmesi için üzerine binen yüklerin ve travmaların kalkması gerekir. Alçılı ayakla belli bir süre iyileşmeyi bekleyen hasta kırık olan ayağını zorlamamalı, üzerine basmamalı, koltuk değneğinden destek almalıdır.

Kırıkların kaynamasından sonra hemen yoğun aktivitelere geri dönülmemeli, bu geçişin kademeli olmasına dikkat edilmelidir. Stres kırığı yaşayan hastalarda daha sonra başka stres kırıklarının da oluşma ihtimali vardır. Bu noktada koruyucu önlemler devreye girmelidir.

Beklenen süre içinde kemiklerde kaynama olmuyorsa veya oldukça yavaşsa başka tedavi yöntemleri de denenecektir. Ses dalgalarının kullanıldığı ultrasonla şok dalgaları verilerek(ESWT) iyileşme bölgesindeki dokular uyarılmaya çalışılır ve süreç hızlandırılır. Bir başka yöntem de PRP adlı uygulamadır. Bu uygulamada da kişiye kendi kanındaki trombositler ( kan pulcukları) verilerek yükleme yapılır ve kemik dokusu iyileşmek üzere zorlanmış olur. Kök hücre tedavisi kapsamında kalça bölgesindeki kemiklerden alınan kemik iliğinin stres kırığı bulunan bölgeye enjekte edilmesi de iyileşmeyi desteklemekte, hızlandırmaktadır.

Uygulanan tüm tedaviler genellikle % 80 olumlu sonuç vermekte ve kırık bu oranda iyileşmektedir. Eğer kemiklerde kaynama olamıyorsa cerrahi yöntemlere başvurulması gerekecektir. Örneğin 5. ayak parmağındaki tıpta John’s kırığı denilen stres kırığında iyileşme çok zordur ve cerrahi müdahale gerektirmektedir.

Stres kırığına karşı alınabilecek önlemler

Stres kırığı oluştuktan sonra tedavisi çok da kolay değildir, tam iyileşme olmayabilir veya kronik bazı sıkıntılara yol açabilir. Bu nedenle kırık oluşmaması için bazı önlemler alınmalıdır. Bu önlemlerden bazıları aşağıdadır: * Ayakta çok fazla kalınmamalıdır. * Spor yapılacaksa ayakkabı seçimi önemsenmeli, kullanılacak ekipman doğru olmalıdır. * Düztabanlık, dışa veya içe basma durumlarında kemiklerin üzerine binen yük artmaktadır. Bu kişiler özel tabanlığa sahip ayakkabılar giymelidir. * Spor yapılırken önce esneme, gerdirme gibi ısınma hareketleri yapılmalı, birdenbire yoğun tempolu spora geçilmemelidir. * Sağlıklı kemikler için kalsiyum bakımından zengin besinler tüketilmeli, D ve C vitaminleri alınmalı, düzenli beslenilmelidir. * Spor yapan bir kişide şişme, ağrı gibi tekrarlayan şikâyetler ortaya çıkarsa faaliyet hemen durdurulmalı, dinlenme moduna geçilmeli hatta spora birkaç günlük ara verilmelidir. Daha sonra tekrar aynı durum yaşanırsa kesinlikle bir ortopediste gidilmelidir. * Stres kırığı riskini artıran değil, bisiklet kullanma ve yüzme gibi azaltan sporlar seçilmelidir.

Kaynakça: https://multiyasam.com/stres-kirigi-belirtileri-ve-tedavisi/ https://www.acilci.net/5-metatars-kiriklari/ https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberleri/yanlis-ayakkabi-secimi-stres-kirigi-nedeni/ http://www.fulyaayakcerrahisi.com/stres-kirigi/ http://www.omurgasagligimerkezi.com/omurga-stres-kirigi/

Yazar:Müşerref Özdaş

Ayak bileği kırıkları ayak bileğinin burkulması,ayak bileğine darbe,düşme veya travma sonrası meydana gelir. Ayak bileği kırığı genellikle klinik muayene veya x-ray sonucu anlaşılır.Kırık sonrası kemiklerde ayrılma gerçekleşmemişse kırık alçıya alınarak 3-6 hafta arasında kırık tedavi edilebilir.Eğer ayak bileğindeki kırık kemikler birbirinden ayrılmışsa cerrah parçaları anotomik pozisyonda  sabitler,parçalar sabitlenemiyorsa internal fiksasyon denilen platin ve vidalar ile kırık sabitlenir.

AYAK BİLEĞİ ANATOMİSİ /BİYOMEKANİĞİ

Ayak bileği Tibia,fibula ve talus isimli 3 kemikten oluşur.Kırıklar bu kemiklerin herhangi birinde oluşabilir.En yaygın tibia kırığı olup halk arasında kaval kemiği olarak bilinir.Ayak bileğindeki kemik kısım medial malleolus olarak isimlendirilir.Fibula dış kısımdaki kemik olup bilekte lateral malleol olarak isimlendirilen çıkıntı oluşturur.Tibia ve fibula talus kemiği ile topuğa bağlanır.Ayağın dorsiflexion hareketinde talus ve fibula posteriora kayarken,plantar flexionda tersi gerçekleşir.Ayak bileği kırığı sonrası bu mekanizma bozulduğundan rehabilitasyonda talus,fibula mobilizasyonları ihmal edilmemelidir.

AYAK BİLEĞİ KIRILMASI NASIL  ANLAŞILIR?/AYAK BİLEĞİ KIRIĞI BELİRTİLERİ

Çoğu ayak bileği kırığı ayak bileği burkulması,darbe veya düşme sonucu oluşur.Kırık sonucu kişiler genelde kırık bölgesine  ‘taş atıldı’ hissi duyar ve bir ses duyduklarını belirtir.Belli başlı kemiklerin  üzerine dokunulduğunda(palpasyonda)şiddetli ağrı vardır.Kırık sonrası ayakta

-Yoğun bir ağrı,şişme,morarma(birkaç saat sonrada oluşabilir) meydana gelir.

-Ayağın görünümünde farklılık

-Diğer ayak ile karşılaştırıldığında gözlemlenebilir farklıklar

-Yürüme,koşma gibi aktivitelere devam edilemez.

-Ayak üstüne ağırlık verilemez.

-Kırık sonrası sadece kemik değil ligaman,bağ,tendon ve sinirlerde hasar görülebilir.

AYAK BİLEĞİ KIRILMASININ ANLAŞILMASI

Ayak bileği kırığının muayenesinde temel zorluk ayaktaki bağların yaralanması yoksa  kırık mı olduğunu saptamaktır.Ayak bileği kırığı ödem,hematom(kan pıhtılasması yada halk arasında ayak bileğine kan oturması),medilal-lateral fibula proximal başı,talus,calcaneus,navicula,chopart ekleminde,5.metatarsalda krepitasyon veya palpasyonla hassasiyet kırık bulgusudur.

Resimdeki noktalara dokunulduğunda şiddetli ağrılar kırık bulgusudur

AYAK BİLEĞİ KIRIĞINDA İLK YAPILMASI GEREKENLER

Bir kırıktan şüpheleniliyorsa,ayak bileği eklemi ağrılıysa,ayak bileği hareketleri sınırlıysa hemen ayak bileğini stabilize etmek için atel ile ayak bileğinin sabitlenmesi gerekir.Ayak bileğini çevreleyecek şekilde her saat başı 10 dakika buz yapılmalıdır(ilk 3 gün),elastik bir bandaj ile ayak bileğinin bandajlanması ödem oluşmasını engeller.

Ayak bileği bandajı nasıl yapılır izlemek için tıklayın.

Uyuşma,karıncalanma,hissiszlik ve bölgenin aniden donması sinir harebiyeti belirtisidir.Yumuşak dokuda batma tarzında ağrılar oluşuyorsa kas ve tendon hasarı akla gelmelidir.

HEKİMLER AYAK BİLEĞİ KIRIĞINA NASIL KARAR VERİR?

Ayak bileği kırıkları genellikle klinik muayene ve x-ray görüntülemesi sonucu anlaşılır.OTTOWA KURALLLARI klinisyenlere görüntülemeye ihtiyaç olup olmadığı hakkında bilgi verir.Kırık ve ciddiyetini belirlemek için Dannis-webber sınıflaması,yaralanma seviyesini Lauge-hansen tanımlamış ve mekanizması hakkında açıklamalara yer vermiştir.

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI SONRASI TEDAVİ

Çoğu hastada malleol kırığında 6 hafta immobilizasyon gerekir(ayağın sabitlenerek hiç hareket etmemesi) Eğer kırık yerinden oynamamışsa veya ameliyat olacaksa walking cast veya çıkarılabilir özel kırık botları ile 2 hafta sonra yürünebilir. Çırarılabilir özel botlar erken dönemde egzersize başlanmasını sağlar ve daha erken spora dönüşe imkan verir.

Ayak bileği kırığı sonrası ameliyatın ilk günleri ağrısız ayak bileği hareketleri ve yukarıdaki şekilde buz ve elastik bandaj uygulanır.

AYAK BİLEĞİ KIRILMASI İYİLEŞME SÜRECİ?

Kemik kırıldığı an inflamasyon dönemi başlar ve 1-4 gün süre alır.

Tamir dönemi 4-40 gün

Yeniden şekillenme dönemi 25-100 gün

Genel olarak ayak bileği kırıkları sonrası  hafta alçı veya döküm ile immobilizasyon gereklidir.Bu sürede kemik kırığı iyişir ve fiziktedavi ile zayıflayan kas grubunun güçlendirilmesi,oluşan yapışıklıkların açılması,denge ve fonksiyonel egzersizlere geçilir.

Ayak bileği kırığı sonrası 2.5-3 ay arasında yürümeye başlanabilirken 3.5-4 ay içinde araç kullanılmaya başlanabilir.

Ayak bileği kemiğin tamamen kaynaması ortalama 1 yıl alır.

Yeniden şekillenme tamir döneminin sonunda başlasada kırık kaynadıktan sonra bile yıllarca devam edebilir.

AYAK BİLEĞİ KIRIK İYİLEŞMESİNİ GECİKTİREN FAKTÖRLER

-Kırılan kemiğin beslenmesinin zayıf olması (tibia 1/3 distal)

-Açık kırık

-Kırık uçları birbirinden uzak olması

-Eklem içi kırıklar

-Kırık uçları arasına yumuşak doku girmesi

-Vücuttaki enfeksiyonlar

-Yaşça büyük olmak,sigara kullanımı

-Diyabet,hipertiroid,böbrek yetmezliği

-Vitamin a ve d hipervitaminözü

-Kortikosteridler

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI NASIL ÇABUK İYİLEŞİR ?

* Tam olmayan kırıklar

* Genç yaşta olmak

* A,B,C,D,kalsiyum,fosfor,çinko gibi mineraller kırık iyileşmesini hızlandırır

* Tiroid hormonu,gh,insulin,kalsitonin,anabolik streoidler,konroitin sülfat ve hyaluronidaz gibi hormonlar                   kırık iyileşmesini hızlandırır.

* Kırık bölgesine 20-40 mA,DC elektrik akımı verilmesi kırık iyileşmesini hızlandırır.

* Onarım evresinde Alternan akım(AC) uygulaması kalsifikasyon sürecini olumlu yönde uyarır.

* Elektromanyetik modaliteler kıkırdaktaki fibroz dokunun kalsifikasyonunu stimüle ederek ayak bileği                             kırığının iyileşmesine olumlu katkıda bulunur.

* Ayağa erken yük verilmesi,ayak bileğinde kesikli stresler yaratmak kemik iyileşmesini ve şekillenmesini                        olumlu yönde etkiler

* IGF 1,2- FGF – BMP gibi faktörlerayak bileği kırılmasında iyileşmesini hızlandırır.

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI İYİLEŞMEMESİ NEDENLERİ

* Kemiğin iyi beslenememesi

* Vücuttaki enfeksiyonlar

* Kırık kemiklerin arasına yumuşak doku girmesi

* Platinin kemikler arasına yanlış montelenmesi

* Aşırı hareket,ayak üzerinde uzun süre kalınması.

AYAK BİLEĞİ KIRIĞI SONRASI EGZERSİZ

ayak bileği kırığı sonrası egzersiz videosu için tıklayın

 

Topuk Kırıkları

Topuk (kalkaneus) kırıkları en fazla karşılaşılan tarsal kemik kırıkları olduğu gibi, tüm tarsal kırıklarının ortalama % 60’ını oluşturur. Topuk kırıklarının % 70-75’i topuğun arka eklem yüzünü ve subtalar eklem bütünlüğünü etkileyen eklem içi kırıklardır.

Subtalar eklemi etkileyen eklem içi kırıklar göz önünde bulundurulduğunda topuk kırıkları ortopedik cerrahi ve klinik sonuçları bakımından problemli bir kırık grubu olarak değerlendirilir. Kalkaneus, ayağın yere bastığı topuk kısmında bulunan üstte de talus denilen ayak bileği kemiği ile eklem yapan bir kemiktir.

Kalkaneusun bulunduğu bölge yük taşımada önemli bir yere sahip olduğu gibi, yüksekten düşmelerde vücudun en ağır travmaya maruz kalan kemiğidir. Bu nedenle kalkaneus (topuk) kırıkları yüksekten düşmelerde, trafik kazalarında, spor yaralanmalarında, ateşli silah yaralanmaları gibi yüksek enerjili travmalar sonucu topuk kırıkları oluşabilir. Ayrıca, topuk kırığı uzun mesafe koşucuların da da ani zorlamalar veya yüklenmeler nedeni ile de oluşabilir. 

Topuk kırıklarının belirtileri, şiddetli topuk ağrısı, ayakta morarma, şişme, ve ayağın üstüne basmada güçlük, yürüyememe ve açık kırıklarda kanama, yara oluşması gibi belirtiler en fazla görülen belirtilerdir.

Topuk Kırıklarının Teşhisi

Kalkaneus kırıklarının tanısında genellikle yüksekten düşme ve sonrasında ayağın üstüne basamama öyküsü mevcuttur. Topuk bölgesinde ağrı, duyarlılık, şişlik, morarma ve ayağın normal görüntüsünün bozulması en açık bulgudur. Topuk kırıklarıyüksek enerjili travma nedeni ile oluştuğundan beraberinde başka kırıklarda sıkça görülebilir. Bunların dışında direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Sportif aktivite ile uğraşanlar uygun olmayan ayakkabı ile yapıldığında stres kırığı denilen kırılmalarda ortaya çıkabilir. Bu stres kırıkları çok sinsidir ve başlangıçta o kadar belirgin bir ağrı olmayıp zaman zaman ağrı yapar ve ağrı giderek daha kalıcı hale gelir. Bu nedenle topukta meydana gelen ağrılarda mutlaka bir ortopedi uzmanına görünmek gerekir. Stres kırığının kesin teşhisi genellikle manyetik rezonans görüntüleme (emar) ile konulur.

Topuk Kırıkları Tedavisi

Kalkaneus kırığı ilk görüldüğünde hastanın ayağının şişliğini en aza indirmek ve bül oluşumuna engel olmak için kompresyon bandajına ya da basınçlı ayak pompasına konmalı ve bacak yükseltilmelidir. Topuk kırıklarının tedavisi ortopedi ve travmatolojiuzmanları tarafından yapılır.

Topuk kırıkları öncelikle ideal olarak röntgen ve bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ile kesinlikle analiz edilmelidir ve bu analize göre tedavi planı yapılır.

Topuktaki kırık eğer çok ayrılmamış, yer değiştirmemiş bir kırık ise alçı tedavisi uygulanabilir. Fakat, topuk kırıkları genellikle yüksekten düşme sonucu oluştukları için, topuk kırıklarında ciddi derecede bir ezilme oluşur ve topuk kemiği bir pinpon topu gibi ezilir. Böyle bir durumda topuk kırığı alçı ile tedavi edilir ise iyileşmez. Günümüzde topuk kırıklarında altın standart ameliyat ile tedavidir. Günümüz teknolojisinde ameliyat ile tedavi edilen topuk kırıklarında 2 ay gibi bir zaman sürecinde hastalar normal ayaklarına kavuşabilirler.

Topuk Kırıklarının İyileşme Süreci Nedir?

Topuk kırığı ortopedistlerin tedavi etmekte oldukça zorlandıkları travmalardan dır. Topuk kırığı aslında ameliyat ile tedavi edilir. Eskiden topuk kırıklarını ameliyat ile tedavi etmekten kaçınılır idi. Fakat günümüzdeki teknolojik gelişmeler sayesinde topuk kırıkları ameliyat ile tedavi edilmektedir.Herhangi bir kemiğin kaynaması yaklaşık 6 haftadır. Topuk kemiğinin kaynaması da ortalama 6 ile 12 hafta kadar sürebilir. Çok ayrışmamış, yer değiştirmemiş kırıklar 4-6 hafta gibi bir zaman sürecinde kaynayabilir. Lakin ciddi ayrışmış kırıklar 3 ay civarı sürede kaynar.

Topuk kırıkları genellikle yüksek enerjili travmalar ile oluştuğu için çok ciddi bir ezilme ve ayrışma söz konusudur. Bu tip kırıkların en önemli tedavisi cerrahi tedavidir. Fakat cerrahi tedavi karmaşık, zor ve deneyim gerektiren bir tedavi yöntemi olduğu için doktorlar bazen alçılama yöntemini tercih ederler.

Bu alçılama yöntemi ile yeterince iyileşmeyen topuk kırıkları hastanın yaşamı süresince yere bastığı zaman ağrı çekmesine ve ayakkabı giyme zorluklarına neden olabilmektedir. Bu tip kırıklar, ihmal edilmiş ya da uygun tedavi edilmemiş topuk kırıkları dır. Bu kırıkların daha sonra tedavi edilebilmesi mümkündür. Bu yanlış tedavi edilmiş topuk kırıkları ameliyat ile tedavi edilebilir. Lakin bu ameliyat kırık ilk oluştuğunda yapılan ameliyat kadar kolay olmamakla birlikte yinede iyi sonuç alınabilen bir yöntemdir.

Ayak Bileği Kırıkları

Ayak bileği kırıkları; ayak bileğinin tibia, fibula  veya talus adı kemiklerinde görülebilen, hasarlardır. Ayak bileğinin darbeye maruz kalması, çarpma ve düşme sonucu her yaşta görülebilen bir rahatsızlıktır. Ancak ayak bileğinin sürekli hareketli olması, çarpma ve düşme riskleri nedeniyle sporcularda daha sık görülür.

Ayak bileği kırılması, bilekte görülen ödem ve ağrı ile kendini belli eder. Bu şikâyetler, bazı durumlarda doku ve bağ zedelenmeleri ile de karıştırılabilir. Bu nedenle ayak bileği kırığından şüphelenildiği anda, zaman kaybetmeden, uzman bir ortopedi doktoruna başvurulması gerekir. Tedavi sürecinde alçılama ya da kemiklerin onarılmasını hedefleyen cerrahi yöntemler uygulanabilir.

Ankara ayak bileği kırığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için Prof. Dr. Hakan Özsoy ile iletişime geçebilirsiniz.

image

Ayak Bileği Nasıl Kırılır?

Ayak bilekleri; tibia, fibula ve talus isimli 3 kemikten oluşur. Ayak bileğinin iç taraftaki kemikli kısmı medial malleol olarak bilinir. Dış kısmındaki kemik ise fibuladır ve ayak bileğinin yan kısmındaki çıkıntıyı oluşturur (en uç kısmı lateral mallol olark da bilinir). Ayak bileğinde görülen kırıkların büyük bir kısmı ise tibia kemiğinde görülür. Bu kemik; halk arasında “kaval kemiği” olarak da bilinmektedir.

Ayak bileği kırıkları, genellikle şiddetli bir burkulma sonucunda oluşur. Ancak yaşlı kişilerde, kemiklerin direncini kaybetmesi ya da kemik erimesine bağlı olarak daha basit burkulmalarla da ortaya çıkabilir.

Ayak Bileği Kırığı Belirtileri Nelerdir?

Ayak bileği kırılması sonucu hastalar şiddetli bir acı ve ağrı duyarlar. Burkulma sırasında bilekten gelen sesi hissederler. Ayak bileğinin hareket fonksiyonu tamamen kısıtlanır ve hasta deforme olan bilekten güç alamaz.  Lateral malleoldeki bazı basit kırıklarda hastalar kırılmasına rağmen zor da olsa üzerine basabilirler.

  • Ayak bileğinde şiddetli ağrı
  • Darbe anında ya da darbeden birkaç saat sonra oluşan ağrı, şişme ve morarma
  • Bileğin görünümünde değişiklikler
  • Ayak bileğinin gücünü kaybetmesi kırıkların yaygın belirtileridir.

Bununla birlikte darbenin şiddetine bağlı olarak, bileği saran tendon ve bağlarda da hasar meydana gelebilir. Bu durumda hastanın hissettiği ağrı ve acı da artabilir.

Ayak Bileği Kırığı Tanısı Nasıl Konur?

Ayak bileği kırığı belirtileri, ilk muayenede bağ/tendon yaralanmasına benzetilebilir. Bu nedenle kırık tanısı koyabilmek için mutlaka Röntgen grafileri ile görüntüleme yapılması gerekir. Gerek duyulursa kırığın 3 boyutlu görülmesi ve çevre yumuşak dokuların incelenmesi için BT (Bilgisayarlı Tomografi) ve/veya ve MR (Manyetik Rezonans) tetkikleri yapılabilir. Eğer ayak bileği kırığı şüphesi varsa, ayağın en kısa sürede hareketsiz hâle getirilmesi, soğuk kompres yapılması gerekir. Bu süreçte, eklemdeki dokuların durumu incelenerek, hasta için en uygun tedavi yöntemine karar verilebilir.

image

Ayak bilek kırığının (fibula ve tibia-medial malleol) Röntgen grafi görüntüsü.

image

Ayak bileği kırığının 3 Boyutlu Bilgisayarlı Tomografi Görüntüsü

Ayak Bileği Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Ayak bileği kırığı tedavisinde esas belirleyici olan;

  • Kırığın ayrılma miktarı
  • Eklem yüzeyine etkisi
  • Bağ/tendon problemlerinin olup olmadığıdır.

Eğer kırık kemikler birbirinden ayrılmamışsa alçılama ile başarılı sonuçlar elde edilebilir. Alçı yerine giyilip çıkarılabilecek alçı botları da kullanılmaktadır. Ancak kemikler birbirinden ayrılmışsa, ayak bileğinde şekil bozukluğu varsa cerrahi gerekir.

image

Alçı ile tedavi edilebilecek bir fibula (lateral malleol kırığı).

Ayak Bilek Kırığında Cerrahi Tedavi nasıl olur?

Kırılan ve ayrılmış olan kemikler cerrahi olarak yerleştirilir ve çoğunlukla titanyum olan metallerle tespit edildi. Bu materyaller plaklar, vidalar ve tellerdir. Kırılan kemiklerin yanında kopan bağları tespit etmek için ankor denilen ucunda dikişler olan metaller kullanılabilir.

image

Ayak Bileği Kırığı Ne Zaman İyileşir?

Bu sürenin; hastanın yaşı, cinsiyeti, kırığın durumu ve tendon/bağ zedelenmesinin olup olmamasına bağlı olduğunu söyleyebiliriz. Ayak bileği kırığı ister alçılama ile ister cerrahi ile tedavi edilsin, tedaviden sonra rehabilitasyon sürecine başlanmalıdır. Rehabilitasyonda yapılacak egzersizler ve dokuların egzersizlere cevap verme hızı ise farklıdır. Ancak genel olarak söyleyecek olursak; alçılama tedavilerinde 2-3 ay içerisinde sonuç alınabilirken; ameliyat sonrası tamamen iyileşme 4-5 ayı bulabilir.

Ayak bileği kırığının iyileşme sürecini etkileyen faktörler;

  • Kırıkta parçalanmanın fazla olması,
  • Kırığın eklem içlerini etkilemesi
  • Sigara kullanımı
  • Vücuttaki enfeksiyonlar, otoimmün (bağışık sistemi) hastalıkları ve metabolik rahatsızlıklar
  • A,C,D gibi kıkırdak – kemik sağlığı için önemli vitaminlerin eksikliği

Ankara Ayak Bileği Kırığı Tedavisi

Ayak bileği kırıklarının tedavisi, her yaşta birey için zorlu ve önemli bir süreçtir. Bu nedenle tedavi sürecinin oldukça özenli planlanması, tedavi sürecinde hasta öyküsünün de dikkatlice değerlendirilmesi önemlidir.

Ankara ayak bileği kırığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için Prof. Dr. Hakan Özsoy ile iletişime geçebilirsiniz.

Ссылка на основную публикацию
Похожие публикации