Андрей Смирнов
Время чтения: ~34 мин.
Просмотров: 0

Gut hastalığı neden olur, gut hastalığına ne iyi gelir? Gut hastalığı diyeti nasıl olmalı?

  • image

Kralların hastalığı ya da zengin hastalığı olarak bilinen gut hastalığı geçmişte II. Bayezid, II. Mehmet ve IV. Murat gibi padişahların ölümüne yol açmış şiddetli bir romatizma hastalığıdır. Damla hastalığı olarak da bilinen hastalık, romatizmal hastalıklar kategorisinde yer alsa da metabolik bir hastalık olarak da değerlendirilebilir. Erkeklerde daha yaygın olarak görülen hastalık kişinin iş ve sosyal yaşamını olumsuz etkiler.

Gut Hastalığı nedir?

Normal şartlar altında vücuttaki atık maddeler özellikle protein yapısındaki atıklar ürik aside çevrilerek vücuttan uzaklaştırılır. Ürik asidin atımında yaşanılan problemler ya da çok fazla üretilmesi kanda ve vücutta birikmelere yol açar. Kandaki aşırı ürik asit doku aralıklarından sızarak eklem içinde ve çevresindeki yapılarda birikir. Eklemlerde biriken ürik asit bu bölgelerde iltihaplanmaya neden olarak eklemde sıvı artışına, hareket kısıtlıklarına ve ağrılara yol açar. Özellikle ayak başparmağı ve diz eklemlerini tutan bu rahatsızlığa gut hastalığı denir. Bazen ürik asit böbreklerde de birikebilir. Bu durum böbrekte taş oluşmasına neden olur.

Gut Hastalığı evreleri

Gut hastalığı akut atak, interkritik dönem, kronik gut ve tofüslü gut olmak üzere 4 evre şeklinde seyreder.

Akut Atak: Hastalığın eklemde aniden başladığı ve 5-10 gün süren evresidir. Eklemlerde kısa süreli şişmeler ve ağrılar gözlenir.

İnterkritik Dönem: Hasta şikayetlerinin tamamen geçtiği evredir. Ancak bu evrenin hemen ardından tekrar şiddetli ataklar gözlenir.

Kronik Gut: Ataklar arası zamanın giderek kısalması ve tedavi olunmaması durumunda bir veya birden fazla eklemde kalıcı şişlik, ağrı ve hareket kısıtlanması yaşanır.

Tofüslü Gut: Hastalık ilerledikçe ürik asit eklemlerde ve çevresindeki dokularda aşırı şekilde birikir ve tofüs denilen şişlikler oluşturur. Tofüsler özellikle ayak başparmağın tarak kemiğinde, parmakların üstünde ve dirseklerin yanında ortaya çıkar.

Gut Hastalığı belirtileri nelerdir?

Sabaha karşı vücutta asit iyonları birikmesi sonucu eklemlerde şişlik oluşur ve şiddetli ağrılar meydana gelir. Hatta ağrılar o kadar şiddetlidir ki hasta uykusundan uyanır.

Böbreklerde ürik asit birikimi nedeniyle oluşan bir gut hastalığı ise idrarda kan, taş gibi belirtilere ek olarak karın ve bel ağrıları yaşanabilir.

Ağrılar kronik bir hale gelir ve eklemlerde biriken ürik asit, eklemlerin sürekli şişmesine yol açarak deformasyonlara neden olabilir.

Gut Hastalığı nedenleri nelerdir?

Gut hastalığının en önemli nedeni vücudun ürik asit üretiminin fazla olması veya üretilen ürik asidin böbreklerle dışarıya atılamamasıdır. Sağlıksız beslenme alışkanlıkları, aşırı alkol tüketimi, ani ve şiddetli hastalıklar, ilaç tedavileri, eklem travmaları, cerrahi operasyonlar, böbrek hastalıkları kanda ürik asit miktarının artmasına neden olabilir. Yaşın ilerlemesi de gut hastalığına yakalanma riskini artırır. Genetik faktörlerin etkili olduğu gut hastalığının oluşumunda doğuştan gelen bazı hastalıkların da etkisi olabilir. Obezite, diyabet, kalp, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol hastalarında gut hastalığı görülme riski yüksektir.

Gut Hastalığı tanısı nasıl konur?

Gut hastalığının tanısında en önemli faktör kandaki ürik asit miktarıdır. Normal şartlar altında kanda ürik asidin kabul edilebilir düzeyi en yüksek 7 mg/dl’dir. Bu seviyenin üstünde ürik asit miktarı gut hastalığı şüphesi doğurur. Ancak tek başına ürik adisin yüksek olması gut hastalığı tanısı konması için yeterli değildir. Eklem filmlerinin çekilerek şişliklerin görülmesi gereklidir. Kesin tanı için ağrılı ve şiş eklemlerden sıvı alınması ve bu sıvıda ürik asit kristalleri tespiti sonucunda gut hastalığı tanısı koyulabilir.

Gut Hastalığı tedavi yöntemleri nelerdir?

Gut hastalığında akut ataklar sırasında ve ataklar arasındaki dönemlerde ayrı ayrı tedavi yöntemleri uygulanır. Ağrıların yoğun yaşandığı akut dönemlerde antiinflamatuar ilaçlar kullanılır. Hastalığın gidişatına göre ilaç tedavisinde kullanılan ilaçlar değiştirilebilir. Kandaki ürik asit miktarı aşırı yüksek ise idrarla ürik asit atımını artıran ilaçlar kullanılabilir. Akut dönemde hastaların istirahat etmeleri önerilir. Fiziksel aktivite, atakların şiddetini artırabilir. Gut hastalığında ilaç tedavisi kadar diyet tedavisi de oldukça önemli rol oynar. Gut hastalığı tedavisi için hastaların diyetisyen tarafından hazırlanan özel bir diyete uymaları, bol su tüketmeleri ve hafif egzersiz programları ile yaşam kalitelerini artırmaları önerilmektedir.

0 görüntüleme0 yorum image

Gut Hastalığı Nedir? Tüketebileceğiniz Gıdalar Ve Örnek Diyet Listesi

Gut, ani ağrı, şişlik ve eklem iltihabı içeren bir artrit türüdür. Neyse ki, gut dostu bir diyet belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir.

Gut hastalığı, eklemlerin enflamatuar bir koşulu olan bir artrit türüdür. Yalnızca ABD’de tahmini 8,3 milyon kişiyi etkilemektedir (1).

Gut hastalığı olan kişilerde ani ve şiddetli ağrı, şişlik ve eklem iltihabı krizleri görülür (2).

Neyse ki, gut hastalığı ilaçlar, gut hastalığı dostu bir diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri ile kontrol edilebilir.

Bu makale, gut hastalığı için en iyi diyetleri ve araştırmalarla desteklenecek yiyecekleri önler.

Gut Hastalığı Nedir?

Gut hastalığı, ani ağrı, şişlik ve eklem iltihabını içeren bir artrit türüdür.

Gut hastalığı vakalarının yaklaşık yarısı büyük parmakları, diğer vakalarda parmakları, bilekleri, dizleri ve topukluları etkiler (3, 4, 5).

Gut hastalığı belirtileri veya “saldırılar” kanda çok fazla ürik asit olduğunda ortaya çıkar. Ürik asit, bazı yiyecekleri sindirdiğinde vücut tarafından üretilen bir atık üründür.

Ürik asit seviyeleri yükseldiğinde, eklemlerinde kristaller birikir. Bu işlem şişme, iltihaplanma ve şiddetli ağrıyı tetikler (5).

Gut atakları tipik olarak gece ve son 3–10 gün arasında gerçekleşir ( 6 ).

Durumu olan çoğu kişi bu semptomları yaşar. Çünkü vücutları aşırı ürik asidi verimli bir şekilde çıkaramaz. Bu, ürik asitin eklemlerde birikmesini, kristalleşmesini ve yerleşmesini sağlar.

Gut hastalığı olan diğer kişiler genetik ya da diyetleri nedeniyle çok fazla ürik asit yapar (7, 8).

Özet: Gut hastalığı, ani ağrı, şişlik ve eklem iltihabını içeren bir artrit türüdür. Kanda çok fazla ürik asit olduğu zaman, eklemlerde kristal halinde birikmesine neden olur.

Yiyecekler Gut’u Nasıl Etkiler?

Gut hastalığınız varsa, bazı yiyecekler ürik asit seviyenizi yükselterek bir saldırıyı tetikleyebilir.

Tetikleyici gıdalar, gıdalarda doğal olarak bulunan bir madde olan pürinlerde yaygın olarak bulunur. Pürinleri sindirdiğinizde vücudunuz atık bir ürün olarak ürik asidi yapar (9).

Bu, vücuttan aşırı ürik asidi verimli bir şekilde çıkardıkları için sağlıklı insanlar için endişe verici değildir.

Bununla birlikte, gut hastaları aşırı ürik asidi etkili bir şekilde çıkaramaz. Bu nedenle, yüksek saflıkta bir diyet ürik asidin birikmesine ve gut atağına neden olabilir (5).

Neyse ki, araştırmalar yüksek püreli yiyecekleri kısıtlamanın ve uygun ilacı almanın gut ataklarını önleyebileceğini göstermektedir (10).

Genel olarak gut ataklarını tetikleyen yiyecekler arasında organ etleri, kırmızı etler, deniz ürünleri, alkol ve bira bulunur. Orta ila yüksek miktarda pürin içerirler (11, 12).

Ancak, bu kuralın bir istisnası vardır. Araştırmalar, yüksek saflıkta sebzelerin gut ataklarını tetiklemediğini göstermektedir ( 13 ).

İlginçtir ki, fruktoz ve şekerli tatlandırılmış içecekler, pürin bakımından zengin olmasalar bile, gut hastalığı ve gut atakları riskini artırabilir (14).

Bunun yerine, birkaç hücresel işlemi hızlandırarak ürik asit seviyelerini yükseltebilirler (15, 16).

Örneğin, 125.000’den fazla katılımcıyı içeren bir çalışma, en fruktozu tüketenlerin % 62 oranında daha yüksek gut hastalığı gelişimi riski taşıdığını buldu (17).

Öte yandan, araştırmalar az yağlı süt ürünlerinin, soya ürünlerinin ve C vitamini takviyelerinin kan ürik asit seviyelerini azaltarak gut ataklarının önlenmesine yardımcı olabileceğini göstermektedir (11, 18).

Tam yağlı ve yüksek yağlı süt ürünleri ürik asit seviyelerini etkilemiyor gibi görünmektedir (13 ,19).

Özet: Yiyecekler, pürin içeriğine bağlı olarak ürik asit seviyenizi yükseltebilir veya düşürebilir. Bununla birlikte, fruktoz, pürin bakımından zengin olmasa da ürik asit seviyenizi yükseltebilir.

Gut Hastaları Hangi Yiyeceklerden Kaçınmalı?

Ani gut ataklarına karşı duyarlıysanız, ana suçlulardan (yüksek saflıkta yiyeceklerden) kaçının.

Bunlar 3,5 ons (200 gram) başına 200 mg’dan fazla pürin içeren yiyeceklerdir ( 20 ).

Ayrıca, yüksek fruktozlu gıdalardan ve 3.5 ons başına 150-200 mg pürin içeren orta-yüksek püreli yiyeceklerden kaçınmalısınız. Bunlar gut atağını tetikleyebilir.

İşte bir kaç önemli yüksek püresi gıdalar, orta derecede yüksek püresi gıdalar ve yüksek fruktozlu gıdalardan kaçınılması gerekenler ( 6 ,11, 20 ):

  • Tüm organ etleri: Bunlar karaciğer, böbrekler, tatlı böcekler ve beyindir.
  • Oyun etleri: Örnekler arasında sülün, dana eti ve geyik eti bulunur.
  • Balık: Ringa balığı, alabalık, uskumru, ton balığı, sardalye, hamsi, mezgit balığı ve daha fazlası
  • Diğer deniz ürünleri: Tarak, yengeç, karides ve karaca
  • Şekerli içecekler: Özellikle meyve suları ve şekerli sodalar
  • Eklenen şekerler: Bal, agave nektarı ve yüksek fruktozlu mısır şurubu
  • Mayalar: Beslenme mayası, bira mayası ve diğer maya takviyeleri

Ek olarak, beyaz ekmek, kek ve kurabiye gibi rafine edilmiş karbonhidratlardan kaçınılmalıdır. 

Pürin veya fruktoz bakımından yüksek olmamasına rağmen, besinleri düşüktür ve ürik asit seviyenizi yükseltebilir (21).

Özet: Eğer gut hastalığı varsa, organ etleri, av etleri, balık ve deniz ürünleri, şekerli içecekler, rafine karbonhidrat, ilave şeker ve maya gibi yiyeceklerden kaçınmalısınız.

Gut Hastalığına İyi Gelen Yiyecekler

Bağırsak dostu bir diyet birçok yiyeceği elimine etse de, tadını çıkarabileceğiniz çok sayıda düşük-purine yiyecek vardır.

3.5 ons (100 gram) başına 100 mg’dan az pürine sahip olduklarında, gıdalar düşük-pürin olarak kabul edilir.

Burada, gut hastaları için genellikle güvenli olan bazı düşük püresi gıdalar ( 20 ,22)

  • Meyveler: Tüm meyveler genellikle gut için iyidir. Kirazlar ürik asit seviyelerini düşürerek ve iltihaplanmayı azaltarak saldırıları önlemeye yardımcı olabilir (23, 24).
  • Sebzeler: Patates, bezelye, mantar, patlıcan ve koyu yeşil yapraklı sebzeler dahil tüm sebzeler gayet iyi.
  • Baklagiller: Mercimek, fasulye, soya fasulyesi ve tofu dahil tüm baklagiller gayet iyi.
  • Kuru yemiş: Bütün kuru yemiş ve tohumlar.
  • Kepekli tahıllar: Bunlar yulaf, kahverengi pirinç ve arpa.
  • Süt ürünleri: Tüm sütler güvenlidir. Ancak az yağlı sütler özellikle faydalı gibi görünmektedir (11, 18).
  • Yumurtalar
  • İçecekler: Kahve , çay ve yeşil çay .
  • Otlar ve baharatlar: Tüm otlar ve baharatlar.
  • Bitki bazlı yağlar: dahil kanola, Hindistan cevizi, zeytin ve keten yağı .

Kontrollü Olarak Yiyebileceğiniz Yiyecekler

Organ etleri, av etleri ve bazı balıkların yanı sıra, çoğu etler az miktarda tüketilebilir. Kendinizi haftada birkaç kez 4-6 ons (115–170 gram) ile sınırlandırmanız gerekir ( 20 ).

100 gramda 100–200 mg olarak kabul edilen ılımlı miktarda pürin içerirler. Böylece, çok fazla yemek gut atağını tetikleyebilir.

  • Etler: Bunlar tavuk, sığır eti, domuz eti ve kuzu içerir.
  • Diğer balıklar: Taze veya konserve somon genellikle diğer balıklardan daha düşük seviyede pürinler içerir.

Özet: Gut hastalığı ile birlikte tüketmeniz gereken yiyecekler arasında tüm meyveler ve sebzeler, tam tahıllar, az yağlı süt ürünleri, yumurtalar ve çoğu içecek yer alır. Organ dışı et ve som balığı gibi balık tüketiminizi haftada birkaç kez 4-6 ons (115–170 gram) porsiyonlarla sınırlayın.

Gut Hastalığı Diyet Menüsü 

Bağırsak dostu bir diyet yemek, gelecekteki saldırıları önlerken ağrınızı ve şişliğinizi hafifletmenize yardımcı olacaktır.

İşte bir hafta boyunca örnek bir gut dostu menü.

Pazartesi

  • Kahvaltı: Yoğurtlu yulaf ve 1/4 bardak (yaklaşık 31 gram) çilek.
  • Öğle Yemeği: Haşlanmış yumurtalı ve taze sebzeli kinoa salatası.
  • Akşam Yemeği: Közlenmiş tavuk, ıspanak, dolmalık biber ve az yağlı beyaz peynirli kepekli makarna.

Salı

  • Kahvaltı: 1/2 su bardağı (74 gram) yaban mersini, 1/2 su bardağı (15 gram) ıspanak, 1/4 su bardağı (59 ml) Yunan yoğurtu ve 1/4 su bardağı (59 ml) az yağlı süt ilesmoothie
  • Öğle yemeği: Yumurta ve salata ile tam tahıllı sandviç.
  • Akşam Yemeği: Tavada kızartılmış tavuk ve kahverengi pilavlı sebzeler.

Çarşamba

  • Kahvaltı: yulaf – 1/3 su bardağı (27 gram) yulaf ezmesi, 1/4 su bardağı (59 ml) yoğurt, 1/3 su bardağı (79 ml) az yağlı süt, 1 çorba kaşığı (14 gram) chia tohumu , 1 / 4 su bardağı (yaklaşık 31 gram) meyveleri ve 1/4 çay kaşığı (1.2 mi) vanilya özü. Bir gecede oturalım.
  • Öğlen yemeği: Nohut ve bir kepekli tavada taze sebzeler.
  • Akşam yemeği: Kuşkonmaz ve kiraz domatesli, otlu somon balığı.

Perşembe

  • Kahvaltı:  chia tohum pudingi – 2 yemek kaşığı (28 gram) chia tohumu, 1 su bardağı (240 ml) Yunan yoğurt ve 1/2 çay kaşığı (2,5 ml) vanilya özü seçtiğiniz dilimlenmiş.
  • Öğle yemeği: Salata ile somon.
  • Akşam yemeği: kinoa, ıspanak, patlıcan ve beyaz salata.

Cuma

  • Kahvaltı: Çilek ile Fransız tostu.
  • Öğle yemeği: Haşlanmış yumurta ve salata ile tam tahıllı sandviç.
  • Akşam Yemeği: Tavada kızartılmış soya peyniri ve kahverengi pilavlı sebzeler.

Cumartesi

  • Kahvaltı: Mantar ve kabak frittata.
  • Öğle yemeği: Artık tavada kızartılmış tofu ve kahverengi pirinç.
  • Akşam yemeği: Taze salata ile ev yapımı tavuk burger.

Pazar

  • Kahvaltı: Ispanak ve mantarlı iki yumurtalı omlet.
  • Öğlen yemeği: Nohut ve bir kepekli tavada taze sebzeler.
  • Akşam Yemeği: Çırpılmış yumurta tacos – kepekli ekmeğin üzerinde ıspanak ve biberli çırpılmış yumurta.

Özet: Gut dostu bir diyet, sağlıklı ve lezzetli bir menü için birçok seçeneğe sahiptir. Yukarıdaki bölüm bir hafta boyunca örnek bir gut dostu menü sunmaktadır.

Yapabileceğiniz Diğer Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Diyetinizin yanı sıra, gut ve gut atakları riskinizi azaltmanıza yardımcı olacak birkaç yaşam tarzı değişikliği vardır.

Kilo Vermek

Eğer gut varsa, fazla kilo taşımak gut atakları riskini artırabilir.

Bunun nedeni, aşırı kiloların sizi insüline daha dirençli hale getirip insülin direncine yol açmasıdır. Bu durumlarda, vücut kandaki şekeri almak için uygun şekilde insülin kullanamaz. İnsülin direnci ayrıca yüksek ürik asit seviyelerini teşvik eder ( 25 ,26).

Araştırmalar kilo vermenin insülin direncini azaltmaya ve ürik asit seviyesini düşürmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir (27, 28 ).

Yani, kaza diyetinden kaçının – yani çok az yiyerek çok hızlı kilo almaya çalışmak. Araştırmalar hızlı kilo kaybının gut atakları riskini artırabileceğini göstermektedir (29, 30 , 31).

Daha Fazla Egzersiz Yapın

Düzenli egzersiz , gut ataklarını önlemenin başka bir yoludur.

Egzersiz sadece sağlıklı bir kilonuzu korumanıza yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda ürik asit düzeylerini de düşük tutabilir (32).

228 erkekten birinde yapılan bir çalışma, günde 8 km’den fazla koçluk yapanların gut riskinin % 50 daha düşük olduğunu tespit etti. Bu da kısmen daha az ağırlık taşımasından kaynaklanıyordu (33).

Bol Su İçin

Hidratlı kalmak, gut atakları riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Bunun nedeni, yeterli su alımının, vücudun aşırı idrar asitini kandan uzaklaştırmasına ve idrarla temizlemesine yardımcı olmasıdır (34 , 35 ).

Çok fazla egzersiz yaparsanız, susuz kalmak daha da önemlidir. Çünkü ter yoluyla çok fazla su kaybedebilirsiniz.

Alkol Almayın

Alkol, gut atakları için yaygın bir tetikleyicidir (36, 37).

Bunun nedeni, vücudun, ürik asidi çıkarmak yerine alkolü çıkarmaya öncelik vermesi, ürik asidin birikmesine ve kristaller oluşturmasına izin vermesidir ( 38 ).

724 kişiden oluşan bir çalışmada şarap, bira veya likör içilmesinin gut atakları riskini arttırdığı tespit edildi. Günde bir ila iki içecek, riski % 36 oranında artırdı. Günde iki ila dört içki, % 51 oranında artırdı (39).

C vitamini Takviyesi Deneyin

Araştırmalar, C vitamini takviyelerinin, ürik asit seviyelerini düşürerek gut ataklarının önlenmesine yardımcı olabileceğini göstermektedir (40 , 41, 42 ).

Görünüşe göre C vitamini bunu böbreklerin idrarda daha fazla ürik asidi gidermelerine yardımcı olarak yapıyor (42 , 43).

Bununla birlikte, bir çalışmada, C vitamini takviyelerinin gut üzerine etkisi olmadığı bulundu (44).

Gut için C vitamini takviyeleri araştırması yenidir. Bu nedenle güçlü sonuçlar alınmadan önce daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Özet: Kilo vermek, egzersiz yapmak, hidratlı kalmak, alkolü sınırlamak ve muhtemelen C vitamini almak gut ataklarının önlenmesine de yardımcı olabilir.

Uzun Lafın Kısası

Gut, ani ağrı, şişlik ve eklem iltihabı içeren bir artrit türüdür.

Neyse ki, gut dostu bir diyet belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir.

Gut ataklarını sıklıkla tetikleyen yiyecek ve içecekler arasında organ etleri, av etleri, bazı balık türleri, meyve suyu, şekerli gazlı içecekler ve alkol bulunur.

Öte yandan, meyveler, sebzeler, tam tahıllar, soya ürünleri ve az yağlı süt ürünleri ürik asit seviyelerini düşürerek gut ataklarının önlenmesine yardımcı olabilir.

Gut ataklarının önlenmesine yardımcı olabilecek diğer birkaç yaşam tarzı değişikliği, sağlıklı bir kilonun korunmasını, egzersiz yapmanın, hidratlı kalmanın, daha az alkol almanın ve muhtemelen C vitamini takviyelerinin alınmasını içerir.

Gut Hastalığı Belirtileri ve Gut Hastalığı Diyeti. Gut hastalığı ürik asit kristallerinin eklemlerde birikmesiyle meydana gelmektedir. Eklemde biriken ürik asit, ekleme zarar verir ve iltihapa yol açar.

Ürik asit, vücutta değişik kimyasal süreçler sonucunda meydana gelen bir yıkım ürünüdür. Kan ürik asit düzeyinin yükselmesi gut hastalığına yol açabilmektedir.

Ürik asit seviyesinin fazlalığı, dolaşım sisteminde, damarlarda, kalpte ve böbreklerde ve de birçok organda birikerek sağlık proplemlerine neden olabilmektedir.

Gut hastalığının 2 türü vardır. Birisi genetik olarak doğuştan gelen metabolik bozukluk olarak ortaya çıkar. Diğeri ise başka bir hastalığın neticesi olarak ya da birtakım ilaçların uzun dönem kullanımıyla oluşur.

Gut hastalığı genellikle 40 yaş üzeri erkeklerde görülmektedir. Bu hastalığa erkeklerde daha çok rastlanmaktadır. Kadınlarda ise az da olsa menapoz sonrasında görülebilmektedir.

Gut Hastalığı Belirtileri

Ani ve şiddetli bir ya da birden çok eklem yerinde ağrı, şişkinlik, aşırı ısı, katılık ve iltihapla kendini gösterir. Ağrı çok şiddetli olur ve hafif bir dokunuşla bile ilk başlarda belirgin ağrıya yol açabilir. Bu yaygın olarak ilk önce en çok başparmağı etkiler. Gutun bunu takip eden atağı, genellikle bir eklemle kısıtlı, ayağın üst kısmında, ayak bileklerinde, ayak ve ellerin topuklarında, dizlerde, kol bileklerinde, parmaklarda ve dirseklerde oluşabilir.

Gut hastalığı başlangıçta  çoğunlukla tek bir eklemde olur. Ataklar zamanla fazlalaşır, tedavi edilmediği takdirde birden fazla eklemde ve uzun süreli eklem şişliği ve ağrıları meydana gelebilir. Hastalık ilerlediğinde ürik asit fazlalığı böbrek çalışmasında sorunlara yol açabilir.

Kimler Risk Altında?

Ailesinde gut hastalığı olan kişilerin ve kilo fazlası olanların gut hastalığı riski artar. Erkeklerde daha çok görülür. Hayvansal besinleri fazla tüketenlerde, kilo fazlalığı olanlarda ve şeker hastalarında bu hastalığın oluşma riski daha fazladır.

Gut hastası olan kişilerde diyabet, hipertansiyon, kalp ve damar rahatsızlıklarının görülme olasılığı daha fazladır.

Gut Hastalığında Beslenme – Gut Hastalığı Diyeti Nasıl Olmalıdır?

Gut hastalarının vücuttaki ürik asit oranının artmasına neden olacak pürin içeriği zengin besinleri kısıtlayan bir diyet uygulamaları gerekir. Ürik asit seviyesi fazla olan kişilerin beslenmelerine dikkat etmeleri, hayvansal proteinleri fazla almamaları ve de alkol kullanmamaları öneriliyor. Faydalı bir besin olmasına rağmen balığın da gut hastalarınca fazla yenilmemesi gerekir.

• Et gut hastalarında artrit atakları artıran önemli etkenlerden biridir.

• Yağ oranı yüksek olanından ziyade yağ oranı düşük olan süt ürünlerini tüketiniz.

• Yağ tüketimi tüketilen toplam kalorinin yüzde otuzuyla kısıtlanmalıdır.

• Sağlıklı bir vücut ağırlığının sürdürülmesi temel zorunluluktur.

Gut Hastalığına Zararlı Yiyecekler

• Alkollü ve mayalı içecekler

• Etten gelen protein tüketimini kısıtlayınız ve bu proteini az yağlı ya da yağsız süt ürünleri ve soya fasulyesi ve soya  peyniri gibi soya ürünleriyle sağlayınız.

• Sakatat ve organ etleri – özellikle karaciğer, böbrek vs.

• Et suları, deniz ürünleri

• Belli balıklar ve su kabukluları – ringa, sardalye, hamsi, midye, karides gut hastalığına sebebiyet veren en bilinen yiyeceklerdir.

• Fasulye, bezelye, mercimek, kuşkonmaz, ıspanak, karnabahar, mantarlar

• Pürinde oldukça yüksek olan ve gut diyetinde kaçınılması gereken diğer yiyecekler, hindi, alabalık, dana eti, koyun eti, mezgit balığı ve som balığı.

• Pürin içeriği düşük olan besinler de zaman içerisinde pürin metabolitlerinin birikimiyle olumsuzluğa yol açabilirler.

Gut Hastalığına Ne İyi Gelir?

Gut hastası olanların diyetlerinde yer vermeleri tavsiye edilen besinler;

• Kiraz, çilek, yaban mersini, ananas ve muz gibi taze meyveler. Kirazla ilgili yapılan bir araştırmada 250-300 gram kirazın aç karnına yenilmesinin plazma ürik seviyesinde %15 lik bir düşüşe neden olduğu saptanmıştır.

• Üzüm çekirdeği .

• Kereviz, domates, lahana ve maydanoz, yeşil yapraklıları da içeren sebzeler.

• Zencefil ve zerdeçal.

• C  Vitamini bol olan yiyecekler. Örneğin, mandalina, kırmızı dolmalık biber, patates ve kırmızı lâhana.

• Meyve ve sebze idrarı alkali yaptığı için beslenmede daha çok yer alır.

• Bol su içmek.

Gut hastalığı tedavi edilmediği takdirde yineleyen gut atakları eklemlerde yıkıma, biçim bozukluğuna ve eklem hareketlerinin kısıtlanmasına sebebiyet verir.

———

Yukarıda yeralan metin haber ve bilgi amaçlı hazırlanmış olup, hekimin uygulayacağı teşhis ve tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir tedavi sürecine başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanının görüş ve onayı alınmalıdır.

Gut hastalığı, ürik asidin vücutta birikmesi sonucu oluşan ve eklemlerde ağrıya ve şişkinliğe yol açan ani ve şiddetli bir eklem hastalığıdır.

Gut Hastalığı Nedir?

Gut hastalığı çok şiddetli bir romatizmal hastalıktır. Gut hastalığı damla hastalığı olarak da bilinir. Eski adıyla zengin hastalığıdır. İçerisinde fazla miktarda protein barındırdığı için etin fazla tüketimi gut hastalığına neden olabilir. Gut hastalığı erkeklerde daha sık görülmektedir. Gut hastalığının asıl sebebi kanda ürik asit oranının fazla olmasıdır. Ürik asidin vücuttan atımında sorunlar yaşanmasıyla ürik asit vücutta birikir ve gut hastalığı meydana gelir. Ya da bazı anormallikler sonucu ürik asit fazlaca üretilir yine aynı şekilde gut hastalığı görülür. Böbrekler yoluyla süzülüp idrarla dışarı atılan ürik asit dışarı atılamadığında kanda bulunan ürik asit dokuların ve eklemlerin arasına yerleşerek orada birikir ve bir süre sonra eklemlerde iltihaplanmaya sebep olur. Bu iltihaplanma sonucu ağrılar ve şişlikler oluşur. Gut hastalığı gündelik hayatı kısıtlamaya da neden olabilir.

Gut Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

  • Ağrı
  • Şişlik
  • Yanma
  • Kızarıklık
  • Ayak baş parmağında şiddetli ağrı
  • Eklemlerde hassasiyet
  • Ağrı oluşan yerde ısı artışı
  • Hareket kabiliyetindeki kısıtlılık
  • Ayağın üzerine basamama
  • Genellikle sabaha karşı ya da gece yarısı aniden hissedilen eklem ağrıları

Gut Hastalığı Nedenleri?

  • Aşırı miktarda protein içeren besinlerin tüketimi (kırmızı et, yumurta)
  • Glukoz-fruktoz içeren besinlerin aşırı tüketimi
  • Yeme alışkanlıklarının çok sağlıksız ve dengesiz olması
  • Süt ve süt ürünlerinin aşırı tüketilmesi
  • Deniz ürünlerinin fazla tüketimi
  • Böbrek hastalıkları

Gut hastalığının nedenleri arasındadır.

Gut Hastalığı Tedavisi

Gut hastalığının tedavisinden önce tanısının konulması çok önemlidir. Çünkü gut hastalığını bütün bir hastalık olarak değerlendirmek doğru olmaz. Gut hastalığının tanısı evrelerine göre konularak tedavi planı hazırlanmalıdır. Gut hastalığının tanısının konulmasında yardımcı olan kan testlerinin sonucunda ortaya çıkan ürik asit miktarının fazla olmasıdır. Ve ürik asit miktarıyla beraber ayaktaki şişliklerin gözlemlenmesi sonucu gut hastalığının tanısına karar verilir. Gut hastalığının tedavisi verilen ilaçlar ile iltihap kurutularak ve şişliğin yavaş yavaş indirilmesi ile olur. Bunun yanında yapılan diyet ve bol su içilmesi ile verilen ilaç tedavisi desteklenerek gut hastalığı tedavi edilir.

Son zamanlarda adını çokça duyduğumuz gut hastalığının ne olduğunu vatandaşlar tarafından araştırılmakta. Gut hastalığı eklemlerde ürik asit kristallerinin birikmesi ile ortaya çıkan inflamatuvar bir hastalıktır. Gut ürik asidin yapımının arttığı veya yıkımının azaldığı veya her iki durumun kombine olduğu durumlarda artan ürik asit seviyeleri ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Gut hastalığı beslenme düzeni, genetik yatkınlık veya ürik asit tuzları olan üratın yeterince atılmaması dahil birkaç nedene bağlı olarak kendisini gösterebilir. Peki Gut hastalığı neden olur, gut hastalığına ne iyi gelir? Gut hastalığı nedir ve nasıl anlaşılır? Gut diyeti nedir? Gut diyetinde nelere dikkat edilmelidir?

Gut hastalığının nedeni nedir?

Gut erişkinlerin %1’inden fazlasında ve sıklıkla 40 yaş üstündeki erkeklerde görülen eklemlerde ağrı, duyarlılık, kızarıklık, şişlik ve ısı artışının saatler içinde ortaya çıktığı ve şiddetli ataklarla seyreden iltihabi eklem hastalığıdır. İlk gut atağının tamamına yakını bir eklemi tutar ve en sık etkilenen ayak baş parmağı eklemidir. Sonraki gut atakları ayak bileği, diz, dirsek ve el bileği gibi diğer eklemlerde görülebilir ve birden fazla eklemi etkileyebilir. Ataklar saatler içinde çok hızlı gelişir. Ağır bir yemekle birlikte alkol alan ve sonrasında uyumaya giden bir erkek hastanın saatler sonra şiddetli bir atakla uyanması oldukça klasik bir başlangıç şeklidir.

Gut hastalığı neden olur?

Gut hastalığı, kanda ürik asit fazlalığından oluşur. Gut hastalığında %90 neden böbreklerden ürik asit atımının az olması, geri kalan %10 hastada ise ürik asit yapım fazlalığından ya da vücutta ürik asit haline dönüşen pürinlerin bazı yiyeceklerle (kırmızı et ve sakatatlar, deniz ürünleri) fazla miktarda alınmasından kaynaklanır. Fazla miktarda alkol tüketilmesi (özellikle bira) de ürik asit seviyesini belirgin arttırır. İdrar söktürücü (diüretik) ilaçlar ve düşük dozda aspirin kanda ürik asit seviyesini arttırır. Ürik asit yüksekliğinin bir nedeni de ailelerde kalıtsal olarak geçebilir. Gut, menapoz öncesi kadınlarda görülmez. Sık olmasa da menopoz sonrasında yaşlı kadınlarda özellikle hipertansiyon ya da kalp hastalığı nedeniyle diüretik ilaç kullananlarda gut görülebilir. Kanda ürik asit fazlalığı eklemde ve eklem sıvısında birikerek kristal oluşturabilmekte ve buna bağlı eklem iltihabı ile kendini gösteren akut gut ataklarına neden olmaktadır. Genellikle akut ataklar eklemde kalıcı hasara yol açmaz.

image

Gut hastalığı nelere yol açar? 

Uzun dönemde ürik asit fazlalığı ürik asit yüksekliğine yol açan nedenlerin ortadan kaldırılmamasına veya hastaların uygun şekilde tedavi edilmemelerine bağlı olarak ortaya çıkar. Netice olarak özellikle aynı eklemde sık tekrarlayan gut atakları eklem yapısının bozulmasına ve yıkımına neden olarak şekil bozukluğuna yol açar. Ürik asit kristalleri sadece eklem içinde değil aynı zamanda cilt altında özellikle ayak baş parmağı ve kulak kepçesinde birikerek tofüse neden olur. Ürik asit yüksekliği böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir ve böbrekte zedelenmeye yol açarak doğrudan hipertansiyona neden olabilir. Gut tedavi edilmezse böbrek taşları oluşabilir. Gut hastalığı şişmanlık, böbrek yetmezliği, hipertansiyon, hiperlipidemi (kanda yağ yüksekliği), diyabet hastalığı, metabolik sendrom, insülin direnci ve kalp-damar hastalıkları ile yakından ilişkilidir.

Gut hastalığının tanısı nasıl olru?

Detaylı öykü ve iyi bir fizik muayene tanı için çok önemlidir. Kanda ürik asit seviyesinin yüksek saptanması tanıya yardım eder; ancak hastaların bir kısmında ürik asit seviyesi normal ve hatta düşük düzeylerde olabilir. Tanının kesinleşmesinde en yararlı yöntem eklem sıvısının incelenmesidir. Eklem sıvısı doktor tarafından enjektör yardımıyla aspire edilir ve mikroskop altında iğne şeklinde ürik asit kristallerinin görülmesi tanıyı kesinleştirir.

image

 Gut hastalığı nasıl tedavi edilir?

Akut atakların tedavisinde kolşisin, ağrı kesicilerden steroid olmayan antienflamatuvar ilaçlar (SOAEİ) ve kortikosteroidler kullanılır. Kolşisin ve SOAEİ’lar ağrı başlangıcında mümkün olduğu kadar erken sürede ve yüksek dozda verilmelidir. SOAEİ’lar ağrıyı azaltır ve enflamasyonu geriletir. Şikayetler azaldıkça 3-7 gün içerisinde azaltılır. İlaç azaltılırken akut atağın alevlenmesine karşı düşük doz kolşisin verilebilir. Bu ilaçların kısa süreli kullanımları yeterli olduğundan genellikle önemli yan etkilere neden olmazlar. Ancak daha önce ülser ve kanama geçiren, hipertansiyon ve böbrek yetmezliği olan hastalarda proton pompa inhibitörleri sindirim sistemi yan etkilerini azaltabilirse de, başka tedavi yöntemleri (kortikosteroid tedavisi gibi) düşünülmelidir.

Kolşisin akut atağın başlangıcında (birkaç saat içinde) ve yalnızca birkaç doz verilmesi bile etkili olabilir. Kolşisin çok etkili olmakla beraber, yüksek dozda sıklıkla bulantı, kusma ve ishal gelişimine neden olur. Doktorunuz eğer kolşisin vermeyi uygun görürse, ağrınız geçinceye kadar ya da ishal gibi yan etkiler gelişinceye kadar iki saatte bir ilacınızı almayı önerecektir.Akut atak sırasında yüksek dozda kolşisin kullanan hastalar, ilacın vücuttan atılma süresinin uzun olmasından dolayı, birkaç hafta içinde ilave kolşisin tedavisi almamalıdır. Kortikosteroidler, akut atağın tedavisinde son derece etkili antienflamatuvar ilaçlardır. Kısa süreli (1-2 gün) yüksek dozda verilerek atağın kontrol altına alınmasıyla birlikte 1-2 hafta içinde kesilebilir. Kan şekeri yüksekliğine, hipertansiyon ve vücutta sıvı tutulumuna neden olabileceği unutulmamalıdır. Bu gibi problemler için riskli hastalarda uygun izlemler yapılmalıdır. Diğer bir tedavi yaklaşımı, etkilenen eklem içine kortikosteroid enjeksiyonu yapılmasıdır. Böylece ilacın yukarıda saymış olduğumuz sistemik yan etkileri de büyük ölçüde azalmış olur. Akut atak sırasında ürik asit yüksekliğine, ürik asit düşürücü tedavinin (allopürinol) verilmesi veya daha önceden kullanırken ürat düşürücü tedavinin kesilmesi gibi yaklaşımlarda bulunulmamalıdır. Bu yaklaşımlarla serum ürik asit seviyesini düşürme veya yükseltme sıklıkla atağın kötüleşmesine veya alevlenmesine neden olur. Sonuç olarak, ürik asit düşürücü tedavi, akut ataktan haftalar sonra başlanmalıdır. Senede en az üç atak geçiren, tofüsü olan, böbrek fonksiyon bozukluğu olan ve böbrek taşı düşüren hastalarda ürik asit düşürücü ilaç tedavisine ihtiyaç vardır. İlk seçenek allopürinoldür. Allopürinol ile birlikte en az üç ay süreyle düşük doz kolşisin verilmesi atak olmasını önler. Allopürinol kullanamayan hastalara allopürinol ile aynı etkiye sahip febuksostat verilebilir. Ayrıca böbrek fonksiyonları normal olan hastalara probenesid veya sulfinpirazon gibi idrarla ürik asit atımını arttıran ilaçlar alternatif olarak verilebilir. Ancak allopürinol haricinde bu ilaçlar halen ülkemizde piyasada bulunmamaktadır. Halen deneme aşamasında olan IL-1 aktivitesini azaltan biyolojik ilaçlar tedaviye dirençli gut artriti tedavisinde yararlı bulunmuştur.

Gut diyetinde nelere dikkat edilmelidir?

 Tedavide en önemli nokta hastaların pürinden fakir diyet uygulayarak ve alkol alımından kaçınarak vücutta ürik asit yapımına neden olan gıdalar ve içeceklerden uzak durmaları sağlanmalıdır. Fazla kilolu hastaların kilo vermeleri gerekir.

 Tüketiminde kaçınılması geren yüksek miktarda pürin içeren yiyecekler şunlardır:

– Sakatatlar (karaciğer, böbrek, işkembe, kalp, dil gibi)

– Aşırı miktarda kırmızı ve beyaz et

– Balık ve deniz ürünleri

– Bezelye, mercimek, fasulye, ıspanak ve baklagiller

– Mantar

– Kuşkonmaz

Ссылка на основную публикацию
Похожие публикации