Андрей Смирнов
Время чтения: ~18 мин.
Просмотров: 0

Gut hastalığı belirtileri nelerdir? Gut Hastalığı tedavi yöntemleri ve tedavi edilmezse ne olur? İşte yanıtı…

Gut Hastalığı ve Beslenme Tedavisi

Diyetisyen Ayse Acar, 28/03/2014

Gut hastalığında yüksek pürin içeren gıdalar dikkatli tüketilmelidir.

Mısırlılar döneminden beri bilinen Gut hastalığı, eski zamanlarda zenginlerin ya da kralların hastalığı olarak bilinirdi. Hipokrat zamanında, hastalığın klinik belirtileri damlacığa benzetilerek “Gut” adı verilmiştir. Aşırı alkol alımı ve et tüketimi Gut hastalığına zemin hazırlayan nedenler arasındadır. Erkeklerde daha sık görülmekle birlikte, menopoz sonrası dönemindeki kadınlarda da ortaya çıkabilir.

Gut hastalığını tetikleyen nedenlerden biri de, ürik asidin vücuttaki üretiminin artması veya vücuttan yeterli seviyede atılamamasıyla ortaya çıkan Hiperürisemi durumudur. Ürik asit kristallerinin monosodyum ürat(MSU) kristalleri şeklinde çökmesi sonucu Gut hastalığı oluşur.

Gut tedavisinde öncelikle hipertansiyon, diüretik kullanımı, hiperlipidemi ve obezite riskleri ortadan kaldırılır. Bu nedenle diyet ve egzersiz, tedavide öncelikli olmalıdır.

Gut Hastalığı Belirtileri

Eklemlerde ağrı, şişlik, eklem tutulmaları, eklemlerde ısı artışı, kızarıklık gibi belirtileri vardır. Teşhis koyulurken, laboratuvar bulgularındaki ürik asit yüksekliği değerlendirilir; bunun yetersiz kalması durumunda da şişmiş eklem yerlerinden (çoğunlukla dizlerden) sıvı örneği alınıp kristalize ürat tespiti yapılır.

Gut hastalığında beslenme nasıl olmalıdır?

  • Maya, kuruyemiş, kepekli ürünler, tam yağlı peynir, yağda yumurta, sakatat (işkembe, beyin, dil, dalak vb.) gibi besinlerin ise tüketilmemesi gerekir.

Gut Hastalığı İçin 1 Günlük Beslenme Listesi

Kahvaltı: 1-2 ince dilim beyaz ekmek, 2 kibrit kutusu kadar yağsız peynir, domates, salatalık, biber, 1 bardak az yağlı süt, arzuya göre 5 adet zeytin

Ara Öğün: 1 adet meyve

Öğle Yemeği: 60 gram kadar tavuk eti, 6 yemek kaşığı sebze yemeği ( fasulye, kabak, patlıcan gibi serbest sebzelerden olmak kaydıyla), 2 ince dilim ekmek veya 6 kaşık pilav, 1 su bardağı az yağlı yoğurt (200 ml)

Ara Öğün: 1 adet meyve, 2 adet grissini

Akşam Yemeği: 6 yemek kaşığı sebze yemeği (serbest sebzelerden), 1 ince dilim ekmek veya 1 kâse çorba (Baklagil içermemek kaydıyla), Salata, 1 kâse cacık

image

Gut hastalığı, ürik asidin vücutta birikmesi sonucu oluşan ve eklemlerde ağrıya ve şişkinliğe yol açan ani ve şiddetli bir eklem hastalığıdır.

Gut Hastalığı Nedir?

Gut hastalığı çok şiddetli bir romatizmal hastalıktır. Gut hastalığı damla hastalığı olarak da bilinir. Eski adıyla zengin hastalığıdır. İçerisinde fazla miktarda protein barındırdığı için etin fazla tüketimi gut hastalığına neden olabilir. Gut hastalığı erkeklerde daha sık görülmektedir. Gut hastalığının asıl sebebi kanda ürik asit oranının fazla olmasıdır. Ürik asidin vücuttan atımında sorunlar yaşanmasıyla ürik asit vücutta birikir ve gut hastalığı meydana gelir. Ya da bazı anormallikler sonucu ürik asit fazlaca üretilir yine aynı şekilde gut hastalığı görülür. Böbrekler yoluyla süzülüp idrarla dışarı atılan ürik asit dışarı atılamadığında kanda bulunan ürik asit dokuların ve eklemlerin arasına yerleşerek orada birikir ve bir süre sonra eklemlerde iltihaplanmaya sebep olur. Bu iltihaplanma sonucu ağrılar ve şişlikler oluşur. Gut hastalığı gündelik hayatı kısıtlamaya da neden olabilir.

Gut Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

  • Ağrı
  • Şişlik
  • Yanma
  • Kızarıklık
  • Ayak baş parmağında şiddetli ağrı
  • Eklemlerde hassasiyet
  • Ağrı oluşan yerde ısı artışı
  • Hareket kabiliyetindeki kısıtlılık
  • Ayağın üzerine basamama
  • Genellikle sabaha karşı ya da gece yarısı aniden hissedilen eklem ağrıları

Gut Hastalığı Nedenleri?

  • Aşırı miktarda protein içeren besinlerin tüketimi (kırmızı et, yumurta)
  • Glukoz-fruktoz içeren besinlerin aşırı tüketimi
  • Yeme alışkanlıklarının çok sağlıksız ve dengesiz olması
  • Süt ve süt ürünlerinin aşırı tüketilmesi
  • Deniz ürünlerinin fazla tüketimi
  • Böbrek hastalıkları

Gut hastalığının nedenleri arasındadır.

Gut Hastalığı Tedavisi

Gut hastalığının tedavisinden önce tanısının konulması çok önemlidir. Çünkü gut hastalığını bütün bir hastalık olarak değerlendirmek doğru olmaz. Gut hastalığının tanısı evrelerine göre konularak tedavi planı hazırlanmalıdır. Gut hastalığının tanısının konulmasında yardımcı olan kan testlerinin sonucunda ortaya çıkan ürik asit miktarının fazla olmasıdır. Ve ürik asit miktarıyla beraber ayaktaki şişliklerin gözlemlenmesi sonucu gut hastalığının tanısına karar verilir. Gut hastalığının tedavisi verilen ilaçlar ile iltihap kurutularak ve şişliğin yavaş yavaş indirilmesi ile olur. Bunun yanında yapılan diyet ve bol su içilmesi ile verilen ilaç tedavisi desteklenerek gut hastalığı tedavi edilir.

A+A-

Gut hastalığı, çoğunlukla yeme-içme alışkanlıkları sonucu ortaya çıktığı düşünülen bir durumdur. “Zengin hastalığı” olarak da bilinen gut, tıp alanında “nikris” olarak kullanılmaktadır. Aslında, gut hastalığı, yalnızca yanlış beslenme sonucu oluşan bir durum değildir. Bu hastalığın ortaya çıkmasında, metabolizmada meydana gelen çeşitli aksaklıklar sonucu oluşan rahatsızlıkların etkisi de vardır. Türkiye’de görülme oranı %2’dir. Bu yazımızda, gut hastalığı nedir? Gut hastalığı nasıl anlaşılır? Tedavileri ve belirtileri hakkında tüm detaylardan bahsedeceğiz.

Gut Hastalığı Nedir?

Gut, romatizmal bir hastalık olup, vücutta ürik asidin birikmesi nedeniyle oluşmaktadır. Yediğimiz her besin, işlendikten sonra, vücuda yaramayan kısmının atılması gerekir. Atılması gereken maddeye toksik adı verilmektedir. Toksikler zehirli maddelerdir ve vücuttan atımı gerçekleştirilemediğinde, bir takım rahatsızlıklara neden olurlar. Bu sorunlardan biride, ürik asidin eklemlerde birikmesi sonucu, romatizmaya neden olmasıdır. Aslında oluşan bu durum tam olarak romatizmaya dayalı bir rahatsızlık değil, metabolizmanın yanlış çalışması sonucu görülen ve belirtilerinin şişlik ve romatizmal ağrı olarak görülmesidir. Vücuttan atılamayan ürik asit, zamanla vücutta birikir ve kandaki miktarı artar. Ürik asit, kimi zaman eklemlerde kimi zamanda böbreklerde toplanmaktadır. Böbreklerde birikmesi sonucu, böbrek taşı oluşumu görülür. Ürik asit birikimi, böbreklerde taş oluşumunun yanı sıra, böbreklerin iflas etmesine de neden olabileceği için, gerçekten ciddiye alınması gereken bir rahatsızlıktır. Eklemlerde birikmesi sonucunda, gut hastalığı yani “eklem iltihabı” görülmektedir.

Gut Hastalığı Korunma Yolları Nelerdir?

Özellikle gut hastalığı, kişiye çok ağrı veren sancılı bir süreçtir. Tedaviye geç başlandığında, kişide oluşan rahatsızlıkların kronikleşmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle, gut hastalığına yakalanmamak için güçlü bir bağışıklık sistemine sahip olunmalıdır. Bunun yanı sıra, gut hastalığından korunmak için yapılması gerekenler şunlardır;

  • Aşırı protein içeren et, süt ve balık ürünleri fazla tüketilmemelidir. (Günlük maksimum 170 gram)
  • Kilo oranına dikkat edilmesi gerekmektedir.
  • Alkol ve şeker içeren içeceklerden uzak durulmalı.
  • Kahve tüketiminin azaltılmalıdır.
  • C vitamini içeren besinler tüketilmeli.
  • Hızlı kilo verdiren diyetler yapılmamalı.
  • Su tüketimi ihmal edilmemeli.

Gut hastalığı tedavisi için belirtilen yukarıdaki adımlar, yalnızca hastalığın oluşumu engellemek ya da tedavi sürecinde hastalık sonucunda oluşan belirtilerin azaltılmasına yardımcı olması amacıyla uygulanmaktadır. Uygulamadan evvel, hekime danışılmalı ve denilene harfiyen uyulmalıdır.

[su_accordion][su_spoiler title=”KAYNAKLAR” open=”no” icon=”plus” anchor=”Kaynaklar” class=””]

www.memorial.com.tr[/su_spoiler] [/su_accordion]

Gut hastalığı, daha çok 30- 45 yaş arası erkeklerde ve 55-70 yaşlarındaki kadınlarda görülen bir romatizmal hastalıktır.

Vücutta pürin adı verilen ve hücre DNA’sında kullanılan bir nükleik asit vardır. Pürin nükleik asitlerinin yıkılması sonucu kanda ürik asit oluşur. Normal sağlıklı insanlarda ne kadar ürik asit oluşursa o kadar ürik asit idrar yoluyla atılır. Böbreklerdeki bir bozukluktan yada fazla miktarda ürik asit üretilmesinden dolayı kanda ürik asit seviyesi artarsa gut hastalığı ortaya çıkar.

Eğer bir nedenle, ürik asit atılamayıp kanda belirli bir düzeyin üstünde birikirse, çözünmüş durumdan katı hale geçebilir, diğer bir değişle kristalleşebilir. Kristal halinde olan bu molekül bir süre sonura eklem, deri altı, böbrek gibi dokularda birikip bu dokuların yapısında değişikliklere sebep olarak fonksiyonlarını bozabilir.

Kandaki aşırı ürik asit doygunluğu sonucu, doku aralıklarından geçerek eklem içi ve çevresi yapılarda biriken ürik asit burada hızla gelişen iltihaba sebep olarak eklemde sıvı artışına, kızarıklığa, hareket kısıtlılığına ve ağrılara yol açar. En tipik olarak ayak baş parmağı, ayak bileği ve diz eklemleri tutulur. Eklem ağrısı genellikle ağır bir yemekten sonra ortaya çıkar ve çok şiddetlidir. Öyle ki hasta etkilenmiş bölgeyi yorgana bile değdiremez. Akut gut bir gün içinde düzelir. Ancak, tedavi edilmezse ağrılı nöbetlerin arası gittikçe azalır, ve hasta daha sık olarak gut nöbeti geçirmeye başlar.

image

Böbreklerde ise, özellikle ürik asit düzeyinin çok yüksek olduğu (erkeklerde:13 mg/dl, kadınlarda: 10mg/dl) durumlarda, süzme kanalları içinde taş oluşumu görülebilir.

В 

Genel olarak, böbrekteki taş oluşumlarının % 5-10 kadarından ürik asit çökelmesi sorumludur. Sıcak ve kuru iklimlerde yaşayanlarda böbrekten atılan su miktarı ve idrarın asit oranı yüksek olduğundan ürik aside bağlı böbrek taşı daha sık ortaya çıkmaktadır. Her ürik asidi yüksek olanda gut hastalığı ortaya çıkmaz. Yapılan araştırmalara göre, yüksek ürik asidi olanların üçte birinde belirtiler ortaya çıkıar. Klinik bir belirti olmadan, yalnızca ürik asit seviyesinin yüksek olmasına hiperürisemi; eğer, bu yükseklik sonucu yukarıda tanımlanan belirtiler ortaya çıkmış ise diğer bir değişle hastalık oluşmuşsa, bu duruma gut deniliyor.

В 

Ürik asit, iki ana sebeple kanda yüksek olabilir; ya vücutta fazla üretilir ya da böbrek üretileni dışarıya atmayıp kanda biriktirir. Ürik asidin kandaki normal en yüksek düzeyi 7,0 mg/dl dolayındadır. Gut hastalığında ise en yaygın olarak görülen düzey 7,0 – 9,0mg/dl arasındadır.

В 

Hastaların % 80 – 90’ında dışarıdan yiyecekler yolu ile pürinin aşırı alınıp oluşan ürik asidin böbreklerin yeterince süzememesi sonucunda kanda birikmesi ana sebeptir. %10 – 20’ sinde de vücudun bir çok değişik sebeple, ürik asidi kendi kendine fazla oranda oluşturması söz konusudur.

В 

Bazı ilaçlar (aspirin, diüretikler) toksik maddeler (alkol ve kurşun zehirlenmesi) tiroid bezinin az çalışması (hipotiroid), gebelik toksemisi, hipertansiyon, aşırı kilo (obezite), kronik böbrek yetmezliği, açlık, ürik asidin atılmasını engelleyerek kan seviyesinin yükselmesine sebep olan faktörlerdir.

В 

Böbreğin işleyişi tamamen normal olsa da, ürik asidin vücutta aşırı üretimi sonucu hiperürisemi gelişip bir süre sonra guta dönüşebilir. Çok ender olarak doğuştan gelen enzim eksikliğine bağlı sebepler söz konusu olduğunda daha küçük yaşlarda hastalık ortaya çıkabilir. Kemik iliğinde yada lenf bezlerinden gelişen kanserlerde, bazı kan hastalıklarında, vitamin B_12 eksikliğinde, sedef hastalığında böbreğin durumundan bağımsız olarak ürik asit fazlalığı ortaya çıkabilir ve gut hastalığına yol açabilir.

В 

Genel olarak guta sebep olan etkenin ürik asit düzeyinin yüksek olması gösterilir. Ancak çok nadir de olsa ürik asit seviyesi normal olduğu halde gut ortaya çıkabilir. Gut nöbeti tedavi edilemez ise, bir yıl içerisinde %60 ihtimalle yeniden ortaya çıkar. Tedavi edilmedikçe ataklar arası süre kısalır ve zamanla, yıllar içinde deri altında tofüs adı verilen birikintiler oluşur. Tofüsler; kulak kepçesinde ve ekstremitelerin ekstansör yüzeylerinde görülür. Tedavi edilmeyen gut böbreklerde taş oluşturur ve kronik böbrek yetmezliğine dönüşebilir.

Gut’un tedavisi:

Tedavide öncelikle kanda ürik asit seviyesinin yükselmesine sebep olan faktörlerin tespit edilmesi ve bunların tedavisi gerekir. Hastanın zayıflatılması, ürik asit yüksekliğine sebep olan ilaçların (aspirin, diüretik) dozunun ayarlanması, hiperglisemi (şeker hastalığı) varsa tedavisi genel sağlık açısından da gereklidir.

В 

Akut gut atağının tedavisinde kolşisin ve indometazin önemli ilaçlardır. Kolşisin dozu günde 7 mg geçmemelidir. İlk 24 saatten sonra doz 2-3 tablete düşürülür. Ağrılı dönem geçtikten sonra 6-12 ay kadar günde1 tablet kolşisin kullanılır.

В 

AyrД±ca sakatat, kД±rmД±zД± et, sardunya, hindi, hamsi, somon balД±ДџД±, Д±spanak, fД±ndД±k, fД±stД±k kД±sД±tlanmasД± gereken gД±da maddeleridir. Alkol kullanД±mД± yasaklanmalД±dД±r.

Gut Hastalığı Belirtileri ve Gut Hastalığı Diyeti. Gut hastalığı ürik asit kristallerinin eklemlerde birikmesiyle meydana gelmektedir. Eklemde biriken ürik asit, ekleme zarar verir ve iltihapa yol açar.

Ürik asit, vücutta değişik kimyasal süreçler sonucunda meydana gelen bir yıkım ürünüdür. Kan ürik asit düzeyinin yükselmesi gut hastalığına yol açabilmektedir.

Ürik asit seviyesinin fazlalığı, dolaşım sisteminde, damarlarda, kalpte ve böbreklerde ve de birçok organda birikerek sağlık proplemlerine neden olabilmektedir.

Gut hastalığının 2 türü vardır. Birisi genetik olarak doğuştan gelen metabolik bozukluk olarak ortaya çıkar. Diğeri ise başka bir hastalığın neticesi olarak ya da birtakım ilaçların uzun dönem kullanımıyla oluşur.

Gut hastalığı genellikle 40 yaş üzeri erkeklerde görülmektedir. Bu hastalığa erkeklerde daha çok rastlanmaktadır. Kadınlarda ise az da olsa menapoz sonrasında görülebilmektedir.

Gut Hastalığı Belirtileri

Ani ve şiddetli bir ya da birden çok eklem yerinde ağrı, şişkinlik, aşırı ısı, katılık ve iltihapla kendini gösterir. Ağrı çok şiddetli olur ve hafif bir dokunuşla bile ilk başlarda belirgin ağrıya yol açabilir. Bu yaygın olarak ilk önce en çok başparmağı etkiler. Gutun bunu takip eden atağı, genellikle bir eklemle kısıtlı, ayağın üst kısmında, ayak bileklerinde, ayak ve ellerin topuklarında, dizlerde, kol bileklerinde, parmaklarda ve dirseklerde oluşabilir.

Gut hastalığı başlangıçta  çoğunlukla tek bir eklemde olur. Ataklar zamanla fazlalaşır, tedavi edilmediği takdirde birden fazla eklemde ve uzun süreli eklem şişliği ve ağrıları meydana gelebilir. Hastalık ilerlediğinde ürik asit fazlalığı böbrek çalışmasında sorunlara yol açabilir.

Kimler Risk Altında?

Ailesinde gut hastalığı olan kişilerin ve kilo fazlası olanların gut hastalığı riski artar. Erkeklerde daha çok görülür. Hayvansal besinleri fazla tüketenlerde, kilo fazlalığı olanlarda ve şeker hastalarında bu hastalığın oluşma riski daha fazladır.

Gut hastası olan kişilerde diyabet, hipertansiyon, kalp ve damar rahatsızlıklarının görülme olasılığı daha fazladır.

Gut Hastalığında Beslenme – Gut Hastalığı Diyeti Nasıl Olmalıdır?

Gut hastalarının vücuttaki ürik asit oranının artmasına neden olacak pürin içeriği zengin besinleri kısıtlayan bir diyet uygulamaları gerekir. Ürik asit seviyesi fazla olan kişilerin beslenmelerine dikkat etmeleri, hayvansal proteinleri fazla almamaları ve de alkol kullanmamaları öneriliyor. Faydalı bir besin olmasına rağmen balığın da gut hastalarınca fazla yenilmemesi gerekir.

• Et gut hastalarında artrit atakları artıran önemli etkenlerden biridir.

• Yağ oranı yüksek olanından ziyade yağ oranı düşük olan süt ürünlerini tüketiniz.

• Yağ tüketimi tüketilen toplam kalorinin yüzde otuzuyla kısıtlanmalıdır.

• Sağlıklı bir vücut ağırlığının sürdürülmesi temel zorunluluktur.

Gut Hastalığına Zararlı Yiyecekler

• Alkollü ve mayalı içecekler

• Etten gelen protein tüketimini kısıtlayınız ve bu proteini az yağlı ya da yağsız süt ürünleri ve soya fasulyesi ve soya  peyniri gibi soya ürünleriyle sağlayınız.

• Sakatat ve organ etleri – özellikle karaciğer, böbrek vs.

• Et suları, deniz ürünleri

• Belli balıklar ve su kabukluları – ringa, sardalye, hamsi, midye, karides gut hastalığına sebebiyet veren en bilinen yiyeceklerdir.

• Fasulye, bezelye, mercimek, kuşkonmaz, ıspanak, karnabahar, mantarlar

• Pürinde oldukça yüksek olan ve gut diyetinde kaçınılması gereken diğer yiyecekler, hindi, alabalık, dana eti, koyun eti, mezgit balığı ve som balığı.

• Pürin içeriği düşük olan besinler de zaman içerisinde pürin metabolitlerinin birikimiyle olumsuzluğa yol açabilirler.

Gut Hastalığına Ne İyi Gelir?

Gut hastası olanların diyetlerinde yer vermeleri tavsiye edilen besinler;

• Kiraz, çilek, yaban mersini, ananas ve muz gibi taze meyveler. Kirazla ilgili yapılan bir araştırmada 250-300 gram kirazın aç karnına yenilmesinin plazma ürik seviyesinde %15 lik bir düşüşe neden olduğu saptanmıştır.

• Üzüm çekirdeği .

• Kereviz, domates, lahana ve maydanoz, yeşil yapraklıları da içeren sebzeler.

• Zencefil ve zerdeçal.

• C  Vitamini bol olan yiyecekler. Örneğin, mandalina, kırmızı dolmalık biber, patates ve kırmızı lâhana.

• Meyve ve sebze idrarı alkali yaptığı için beslenmede daha çok yer alır.

• Bol su içmek.

Gut hastalığı tedavi edilmediği takdirde yineleyen gut atakları eklemlerde yıkıma, biçim bozukluğuna ve eklem hareketlerinin kısıtlanmasına sebebiyet verir.

———

Yukarıda yeralan metin haber ve bilgi amaçlı hazırlanmış olup, hekimin uygulayacağı teşhis ve tedavisinin yerine geçmez. Herhangi bir tedavi sürecine başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanının görüş ve onayı alınmalıdır.

Ссылка на основную публикацию
Похожие публикации