Андрей Смирнов
Время чтения: ~16 мин.
Просмотров: 0

Covid-19 iyileşme ve yaşam kaybı süresi – hafif, orta ve şiddetli hastalıkta

image 02.05.2021

SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu Covid-19 hastalığının seyri kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Kimileri belirti göstermeden (asemptomatik) bu hastalığı atlatabiliyorken, kimileri entübe olmaya ihtiyaç duyacak kadar ağır atlatabiliyor.

Covid-19 kaç günde geçer, entübasyon ve yaşam kaybına gidiş sürelleri

Genel kapsamda Covid-19 hastalığının seyrini 4 sınıfta inceleyebiliriz;

Kaynak

1. David, A. ve ark. (2020, Dec 17). Severe Covid-19. The New England Journal of Medicine: https://www.nejm.org/ 2. Choudhury, S. (2021, Apr 25). If you have mild COVID-19, here’s how you can recover at home. India Times: https://timesofindia.indiatimes.com/ 3. Coronavirus Recovery. Web MD: https://www.webmd.com/ 4. Hyman, J. B. (2020). Timing of Intubation and In-Hospital Mortality in Patients With Coronavirus Disease 2019. Critical CAre Explorations: https://journals.lww.com/ 5. Meng, L. (2020, Mar 26). Intubation and Ventilation amid the COVID-19 Outbreak. Anesthesiology: https://alatorax.org 6. Miller, K. (2020, Jul 20). What Is Intubation, Exactly? Why Ventilators Are Necessary for Some COVID-19 Patients. Prevention: https://www.prevention.com/ 7. Oliveira, E. (2021, Mar 25). ICU outcomes and survival in patients with severe COVID-19 in the largest health care system in central Florida. Plos One: https://journals.plos.org/ 8. Report of the WHO-China Joint Mission (2020).

image

Uzun süre hareketsiz kalmanın ardından kontrolsüz spora başlamak stres kırığına neden olabiliyor. Yeditepe Üniversitesi Bağdat Caddesi Polikliniği Ortopedi ve Travmatoloji uzmanları, hareketsizlikle birlikte kilo alımının bu durumu tetikleyebildiğini söyledi.

Hareketle birlikte artan ağrıyla kendini gösteren stres kırıkları adından bağımsız olarak psikolojik nedenlerden kaynaklanmıyor. Hastanın ağrı şikayetinin dinlenince azalması da altta bir sorunun varlığı göz ardı edilmesine neden olabiliyor. Üstelik kırığın erken dönemde röntgende görülmemesinin hekime başvuruyu geciktirebileceğini hatırlatan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanları, özellikle bu dönemde spora başlamak isteyen kişilerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Yeni normal düzenin başlamasıyla birlikte birçok kişinin hem hareketlenmek, hem de fazla kilolardan kurtulmak için spora başladığını hatırlatan Yeditepe Üniversitesi Bağdat Caddesi Polikliniği Ortopedi ve Travmatoloji uzmanları, ”Belli kurallara uymak şartı ile spor yapmak gerekiyor. Ancak yapacağımız sporun nasıl olduğu da önemlidir” dedi.

Uzun Yol ve Süreli Yürüyenlerde Daha Fazla

Özellikle, uzun mesafeli yürüyüş yapanlar,  koşucular ve zıplamalı spor yapanlarda ayak tarak kemiklerinde ve bacak kaval (tibia) kemiğinde sıklıkla stres kırıklarına rastlanabildiğini söyleyen Yeditepe Üniversitesi Bağdat Caddesi Polikliği Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanları, şu bilgileri verdi: “Stres kırığı, kemiğe tekrarlayıcı olan hafif orta şiddetli yüklenmeler ile oluşan çatlaklar şeklindedir. Ani yüklenmelerle orta veya yüksek enerjiyle oluşan  kırıklardan farklıdır. Genellikle sporcularda görülür. Kadınlar bu kırıktan daha çok etkilenir. Stres kırıklarında kemik uçlarında devamlılıkta bir değişiklik deplasman (kayma) genellikle olmaz.”

Stres Kırığında Çevresel Faktörler de Etkili

Stres kırığı oluşumunda çevresel ve hastaya ait faktörlerin de etkili olabileceğine işaret eden uzmanlar “Çevresel faktörler içerisinde spor yapılan zemin, aktivite tipi ve yoğunluğu, antreman sıklığı, kullanılan ekipman hatta beslenme şekli daha rol oynar” diye konuştu. Bununla birlikte, hastanın anatomisi, yaşı, cinsiyeti, kemik kalitesi, osteoporoz olup olmadığı, ayak yapısındaki bozukluklar, alt ekstremitede dizilim kusurları ve özellikle kadınlarda hormonal bozukluklar da stres kırığının oluşumunda rol oynayabiliyor.

Erken Dönemde Kırık Röntgende Görülmüyor

Tedavi Hastanın Durumuna Göre Farklılaşıyor

Ortopedi ve Travmatoloji uzmanlarının verdiği bilgiye göre stres kırıklarında tedavi, genellikle konservatif  yani ameliyatsız gerçekleşiyor. Bazen profosyonel sporcularda ve ameliyatsız tedaviden fayda görmemiş hastalarda cerrahi tedavi gerekebildiğini söyleyen uzmanlar, tedavi yaklaşımı konusunda şunları anlattı: “Tedavide öncelikle aktivite modifikasyonu ve kısa dönem immobilizasyon yapılır. İmmobizasyon stres kırığı derecesine göre breys veya alçı ile yapılır. Lokal soğuk uygulama da kemikteki ödemin azalmasında etkilidir. Bazen oral D vitamini ve kalsiyum takviyesi yapılır. İleri derecede kemikte ödem olan hastalara alçı tedavisi ile birlikte oral bifosfanat tedavisi de verilebilir.”

D Vitamininden Zengin Beslenin

Stres kırığından korunmak için  kalsiyum ve D vitaminden zengin yiyeceklerin tüketilmesi gerektiğinin altını çizen Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanları, korunma adına yapılması gerekenlerle ilgili şunları anlattı: “Düzenli beslenme de son derece önem taşıyor. Ayrıca spor yaparken uygun spor ayakkabı ve ekipmana sahip olunmalı, koşularda hız, mesafe ve süre haftalık tedrici olarak artırılmalı, spora başlamadan önce ısınma egzersizleri uygun olarak yapılmalı. Spor sonrası dinlenmekle ağrılarınızda azalmıyorsa mutlaka bir ortopedi uzmanına başvurulmalı.”

Basın Yansımaları: odatv4.com sabah.com | gazetevatan.com haberturk.com cumhuriyet.com hurriyet.com cnnturk.com | milliyet.com 

Kullanıcılar bunları da aradı:

Yayın Tarihi : 17/02/2022

Halk arasında tarak kemiği kırıkları olarak adlandırılan duruma tıp dilinde ayakta metatars kırıkları denir. Spor esnasında, düşme, çarpma, ayağın üzerine yukardan yük binmesi veya ani burkulmalar sonucunda oluşur. En çok rastlanan 5.metatars kırığı olarak adlandırılan jones kırığıdır. 5.metatars kırıkları ayak bileği burkulmaları sonrasında en sık rastlanan tarak kemiği kırıklarıdır. Özellikle profesyonel sporcuların çok sık yaşadığı kırık türlerindendir. Bu kırıklarda kırığın tipine göre cerrahi tedavi ihtiyacı söz konusu olabilir.

Basit, deplase olmayan (kaynamış ) tiplerinde bile 6-8 haftalık bir iyileşme dönemi süreci vardır. Deplase kaynama güçlüğü olan bölge kırıklarında cerrahi yöntem ile tedavi yapılır. Ameliyat sonrasında ilk 4 hafta üstüne yük vermeden ikinci 4. hafta üstüne yük vererek yapılan fizik tedavilerle 8 haftalık bir iyileşme sürecinden geçilecektir. Diğer tarak kemiği kırıklarında ise kırık iyileşme süresi genellikle 6 haftadır. Ayağınızdaki kırık basit bir kırık, yani fissür hattı çatlaklarında daha kısa sürede iyileşme görülür. En önemli konu kırık ile birlikte yumuşak dokulardaki yaralanmanın şiddetidir. Doktor kırığı röntgen ile görüntüledikten sonra uygun tedaviyi belirler. Bazı durumlarda alçıya alınır. Burada önemli olan ayağın üzerine tam yük vermemektir. Bu nedenle koltuk değneği ile tedaviye devam edilir. Sonrasında duruma göre ayak bileği ezersizleri için bir fizik tedavi uzmanına görünmek de yarar vardır.

Yetişkinlerin iskeleti 206 kemikten oluşur. Kemiklerin bazıları uzun, bazıları kısa, yassı, bazıları da düzensiz şekillidir. Kemikler kaslarla ve eklemlerle birlikte vücudun hareketini ve ayakta kalmasını sağlar. Doğumdan önceki aşamada kemikler henüz yumuşaktır ancak doğumdan sonra kıkırdak doku zamanla kemikleşir ve sertlik kazanır.

Kemik Kırıkları Sık Karşılaşılan Vakalardır

Kırıklar hem bizim ülkemizde ve hem de dünyanın diğer ülkelerinde çok sık karşılaşılan vakalardır. Kemikler oldukça sağlam, kalın yapıda olmasına rağmen şiddetli darbeler aldığında kırılabilir. Kemik kırıklarında asıl önemli olan nokta ciddiyetidir. Trafikte meydana gelen kazalar, spor yapılırken gerçekleşen kazalar, düşme, vurma, çarpma gibi darbeler, ilerleyen yaşlarda birlikte osteoporoz ( kemik erimesi) gelişmesi ve kemik kalitesinin azalması kırıkların temel sebebidir. Kemik kırıkları çocuklardan sonra en fazla yaşlı bireylerde görülür.

Kırıklar Acil Yardım Gerektirir

Çatlaklar da bir kırık türüdür. Kemiklerdeki kırık ve çatlaklar acil yardım gerektirir. Yardım gelinceye kadar kırık olduğu düşünülen bölge hareketsiz tutulmalıdır. Acil servislerde kırıklarla sık karşılaşılır. Vakaların büyük bir çoğunluğu el bileği, önkol ve dirsek kemiği kırıklarıdır. Kırılan kemikler kişilerin yaşına ve sağlık durumuna göre bir ortopedistten alınan yardımla, uygun tedavilerle zamanla kaynaşır ve eski şeklini alır.

Kırık Kemiklerin Genel Tedavisi

Kırık şüphesiyle acile ya da ortopedi doktoruna müracaat eden kişinin muayenesi yapılır ve röntgeni çekilir. Kırık varlığı doğrulanmışsa kemiklerin yönü düzeltilir, doğru bir şekilde karşı karşıya getirilir ve kırık olan bölge alçıya alınarak hareketsiz hale getirilir. Bunun ardından kişinin vücudunda doğal tamir mekanizmaları devreye girer. Kemik yapımında görevli olan hücreler bazı salgılar oluşturur, bölgeye kan yoluyla ulaşan mineraller birikir, osteoblast denilen kemik doku hücreleri ve kondroblast denilen kıkırdak doku hücreleri aracılığı ile yeni bir kemik doku oluşur. Kırılan bölgedeki kemik doku atıklarını da osteoklast hücreleri temizler. İlk başlarda oluşan kallus dokusu yumuşak olup 6 ile 12 hafta arasında sertleşerek yük taşıyabilecek duruma gelir. Doktorlar tarafından kemiğin iyileştiği söylendiğinde kastedilen kallus dokusunun sertleşmesidir. Kemiğin tam olarak şekillenmesi ve yapılanması (remodelling) aylar hatta yıllar sürer. Kişi farkında olmasa bile vücudunda kemik yapımı devam eder.

Kemik Gelişimi Desteklenmelidir

Kemik kırıklarında tedavi ve iyileştirme yaklaşımları kırığın açık mı yoksa kapalı mı olduğuna bağlıdır. Açık kırık mevcutsa, kemiğin birden fazla yerinde kırık varsa ameliyatla düzeltilmesi, platin takılması ya da vidayla desteklenmesi gerekebilir. Doktorlar her durumda üzerine düşeni yapacak olsa da hastalar da kendi üzerine düşeni eksiksiz yapmalıdır. Kemik iyileşmesinde beslenme önemlidir. Uygun vitaminleri ve mineralleri almak, tuzu, kafeini azaltmak, alkol ve sigara kullanılıyorsa bırakmak iyileşmeyi hızlandırır, kemik gelişimini destekler.

Kalsiyum İhtiyacı Nasıl Karşılanmalı?

Kemik doku yapımını ve kalitesini artıran en önemli mineral kalsiyumdur. Kalsiyum sütte, peynir, kefir, yoğurt gibi süt ürünlerinde, sardalye, somon, hamsi gibi balıklarda, yeşil yapraklı sebzelerde ve kuru incirde boldur. Bu ürünler magnezyum ihtiyacını da karşılar. Ancak fazla tuz kalsiyumun vücuttan atılmasına sebep olur. Bu sebeple iyileşme sürecinde yemeklere koyulan tuz azaltılmalı, beslenme belli bir düzene oturtulmalıdır.

Kırık İyileşmesinde İhtiyaç Duyulan Vitaminler

C vitamini, kemik dokunun kendini yenilemesini sağlayan kollajen denilen özel bir proteinin sentezini kolaylaştırır, en kolay meyvelerle ve sebzelerle alınır. Domateste ve çilekte C vitamini boldur. Kemik kalitesini yükselten bir başka vitamin de K vitaminidir. Bu vitamini almak için bolca lahana, süt, süt ürünleri, brokoli ve ıspanak tüketilmelidir. Ispanak ayrıca iyileşme için ihtiyaç duyulan çinko mineralini de içerir. D vitamini kemik gelişimi için zorunludur. D vitamini süt, yumurta, yoğurt gibi besinlerle alınabilse de mutlaka güneşlenmek de gerekir. E vitamini de iyi bir antioksidan olduğundan kırık sırasında açığa çıkan serbest radikalleri yok eder. Balık yağı, maydanoz, havuç, yabanmersini, kakao, siyah çay tüketimi de kırık iyileşmesi döneminde önemli bir role sahiptir. Bu süreçte kırmızı et tüketimi kemiklerin kalsiyumu emmesini engellediği için çok önerilmemektedir.

Alkol ve Sigara Kemik İyileşmesini Nasıl Etkiler?

Alkol ve sigara kemik kırıklarında iyileşmeyi olumsuz etkiler. Hızlı iyileşebilmek için bu alışkanlıklara ara verilmelidir.

Ya Kelle Paça?

Halk arasında kelle paça çorbasının kemik kırıklarının iyileşmesini hızlandırdığı kanısı yaygındır. Sigara içmeyenlerde, diyabet hastalığı, hormonal bozukluğu, damar ve bağışıklık problemi olmayanlarda doğal olarak vücudun kendini tamir süreci iyi işler. Yeterli beslenme olduğu sürece kırıklar normal zamanında iyileşir. Kırık iyileşmesi süreci yüksek bir enerji gerektirir. Tamamen sağlıklı yetişkinler günde 2500 kaloriye ihtiyaç duyarken bir ya da daha fazla kırığa sahip olan, yataktan çıkmayan bir yetişkinin ihtiyacı 6000 kaloridir. Onarım sürecinde kemik doku kollajen denilen proteine ihtiyaç duyar. Bir günde ihtiyaç duyulan proteini 10 ya da 20 gram artırmak bile kırık iyileşmesini hızlandırır. Her ne kadar üzerinde bilimsel çalışmalar yapılmamış olsa da, doktorların çoğu önermese de kelle paça çorbasının içerdiği kollajen protein ve kalsiyumdan dolayı kırık iyileşme sürecine katkı sağladığı söylenebilir. Ancak yağ ve kolesterol bakımından zengin olduğundan kelle paça çorbası yetişkinler tarafından fazla tüketilmemelidir.

Tüketilmemesi Gereken Diğer Besinler

Beyaz ekmek gibi işlenmiş tahıllı besinler ve şeker alımının kemik kaybı üzerinde olumsuz bir etkisi vardır. Kola gibi asitli ve gazlı içecekler de fosforu kemiklerden uzaklaştırdığı için tüketilmemelidir. Ayrıca kafeinli içeceklerin de kalsiyum emilimini azalttığı unutulmamalıdır.

Fizyoterapi ve Egzersiz İhtiyacı

Kemikler kaynama süresi beklendikten sonra fizik tedavi ve egzersizle desteklenmelidir. Egzersizler ile yapılan yüklemeler kemikleri eski kalitesine kavuşturur. Kollajen doku henüz eskisi gibi dirençli ve sağlıklı olmadığından kemikler kontrollü ve doğru yüklenmelidir. Egzersizler alçıda kalınan süre içinde hareketi kısıtlanan eklem ve kasları da rahatlatacak, eski işlevine kavuşturacaktır.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir sağlık sorununda kulaktan dolma ya da sadece internetten okuma yönergelerle tedaviye ve desteğe kalkışılmamalı, mutlaka bir doktorun önerisi alınmalıdır.

Kaynakça: https://www.memorial.com.tr http://fizyosaglik.com http://medulamedula.com

Yazar: Müşerref Özdaş

İçindekiler gizle

  1. Kırık Kemiğin İyileşme Sürecindeki Belirtileri Nelerdir?
  2. Kırık Kemik Ne Kadar Sürede Kaynar?
  3. Kemik İyileşme Belirtileri:
  4. Kırık Kemiğin İyileşme Süresi:

Kırık Kemiğin İyileşme Sürecindeki Belirtileri Nelerdir? Kırık Kemik Ne Kadar Sürede Kaynar? Kemik İyileşme Belirtileri nelerdir?

Kırık Kemiğin İyileşme Sürecindeki Belirtileri Nelerdir?

Kırık Kemiğin İyileşme Sürecindeki Belirtileri, kırılan bir kemik doğru bir şekilde alçıya alındıktan sonra belli bir süre sonra iyileşmeye başlar.

Kırık Kemik Ne Kadar Sürede Kaynar?

Kırık Kemik Ne Kadar Sürede Kaynar, aslında bu sorunun cevabı kişinin yapısına bağlıdır.

Kırık Kemik, İnflamatuvar, Tamir ve Remodelizasyon olarak üç bölümde incelenir.

İnflamatuvar, döneminde kemiğin uç noktalarında hemotom oluşur. Priost yırtılmış ise dokular iyice sarılmaktadır. Kemiğin iyileşme dönemi çok önemlidir.

Tamir döneminde kırık uçların bir araya gelmesi sağlanır ve 48 saat içerisinde bu işlem tamamladıktan sonra son aşama olan Remodelizasyon dönemi başlar.

Remodelizasyon, döneminde kemik kendisini bağlayarak tamamlamaya ve iyileşmeye başlar.

image

Kemik İyileşme Belirtileri:

Kırık kemiğin iyileşme belirtileri:

  • Isınma
  • Bölgede kaşınma
  • Sıcaklık ve ara sıra ağrılar olur.

Kırık Kemiğin İyileşme Süresi:

Kırık Kemiğin İyileşme süresi, Kemiğina süresi yapılan tedaviye ve kişinin yaşına göre değişiklikler gösterebilir. Kemiğin bulunduğu bölgeye göre ve kırık tipine göre değişebilir. Protein eksikliği yaşayan kişilerde kemiğin iyileşmesi daha uzun sürmektedir.

Ссылка на основную публикацию
Похожие публикации